جنبه
هاي پزشكي، بهداشتي و اجتماعي HIV/AIDS
|
ضمائــم |
گفتــــــــــــــــــــــــار هــــــــــــــــا |
|
||||||||||||||||||||||
پيشگفتار
ما
اُبَرِّءُ نَفسي، اِن َالنفسَ لامّاره بِالسوءِ اِلاّ ما رَحِمَ ربي، اِنَّ رَبّي
غَفور رَحيم (سوره يوسف، آيه 53)
ستايش
باد يزدان را كه سزاوار ستايش است به سبب بزرگواريش و كثرت الطافش درود بر سرور و پيامبر ما محمد (ص) و
دودمان او (مقدمه
كتاب اول قانون در طب ـ ابن سينا ـ)
هدف
اصلي كتاب حاضر، آشنا نمودن اقشار مختلف مردم با حقوق بهداشتي آنها و جلب همكاري
آنان با مسئولين اجرائي بهداشت و درمان كشور به منظور كنترل بلاي خانمانسوز ايدز،
مي باشد.
1 ـ گروه هاي پزشكي و بهداشت
2 ـ فرهنگيان و بويژه مدرسين زيست
شناسي، علوم ديني، مراقبين بهداشتي، امور تربيتي و مشاورين مدارس
3 ـ اساتيد و دانشجويان دانشگاه هاي
غيرعلوم پزشكي
4 ـ روحانيون و طلاب علوم ديني
1
ـ عفونت و بيماري ناشي از ويروس ايدز (HIV/AIDS) را تشخيص داده اقدامات درماني متناسب با تظاهرات بيماري را به
مورد اجراء بگذارند.
2
ـ راه هاي مبارزه با عوامل زمينه ساز ايدز و طرق پيشگيري از انتقال ويروس را به
ساير گروه هاي جامعه هدف، تعليم دهند.
3
ـ موازين بهداشتي را در تماس هاي شغلي، مراعات نموده با رفتار بهداشتي خود باعث
تغيير رفتار سازنده اي در ساير پرسنل بشوند.
1
ـ راه هاي انتقال، انتشار و زمينه ساز ايدز در جامعه را براي دانش آموزان مدارس،
تشريح نمايند.
2
ـ ايدز را به عنوان يك بيماري مُسري قابل پيشگيري و نه يك بَلا و عذاب آسمانيِ
غيرقابل اجتناب، معرفي كنند.
3
ـ تاثير بي سوادي، كم سوادي و ترك تحصيل، بر ابتلاء به ايدز و انتشار آن را بر
اساس مطالعات مستند، (ضميمه هاي 1 و 3) مورد تاكيد قرار دهند.
1
ـ با ديد تخصصي و گرايش هاي علمي خود، عوامل زمينه ساز ايدز را با دانشجويان خود
به بحث و گفتگو بگذارند.
2
ـ برقراري و اجراي موازين عدالت اجتماعي را به عنوان ابزار مبارزه با عوامل زمينه
ساز ايدز، مطرح نمايند.
3
ـ عواملي نظير ازدواج به موقع، وفاداري به همسر و شغل شرافتمندانه و مولّد را به
عنوان ابزارهاي اصلي پاكدامني و راه هاي اصلي مبارزه با ايدز، معرفي نموده به بحث
بگذارند.
4
ـ ايدز را به عنوان يك بيماري مُسري و نه جُرم و جُنحه، معرفي نموده بر اهميت
شناخت و رعايت حقوق مبتلايان به اين بيماري نظير هر بيماري مُسري و غير مُسري ديگر
تاكيد كنند.
5
ـ اثرات مخرب طَرد و انزواي اجتماعي مبتلايان به ايدز بر كلّ شئون جامعه و مخصوصا
به خطر افتادن امنيت اجتماعي، اقتصادي و بهداشتي مردم در صورت تنفر كاذب از
مبتلايان و به انزوا كشاندن آنان را صراحتا مورد تاكيد قرار دهند.
6
ـ فرد مبتلا به ايدز را عضو به درد آمده اي از اعضاء جامعه انساني، معرفي كنند و
حسّ همدردي مخاطبين خود را چنان برانگيزند كه تا زمان حلّ اين معضل، ـ به عنوان
قشر متفكّر و دانشگاه رفته اين مملكت ـ قرار و آرام را جايز ندانند (چو عضوي بدرد
آورد روزگار
دگر عضوها را نماند قرار ـ سعدي ـ).
1 ـ عامل
مولّد ايدز را به عنوان نوعي ويروس مُسري و ابتلاء به اين بيماري را نوعي ناآگاهي
بهداشتي، معرفي كنند و عواملي نظير فقر، بي خانماني، بيكاري و عدم تقيّد به اصول
عقايد توحيدي را به عنوان عوامل زمينه ساز گسترش ايدز، مورد تاكيد قرار دهند.
2
ـ ازدواج به موقع در سايه دارا بودن شغل شرافتمندانه را مهمترين راه جلوگيري از
گرايش به فحشاء و ابتلاء به ايدز معرفي نمايند.
3
ـ مردم را علاوه بر حقوق اجتمــاعي، با حقوق اقتصادي نيز آشنـا كننـد تا زمينه
براي تكاثر ثروت هاي بادآورده، نامساعد و جهت اجراي عدالت اجتماعي، اشتغال به كار
مولّد و ازدواج به موقع و حفظ، ارتقاء و اعاده سلامتي، مساعد و مهيّا گردد (سلامت به اقليم
آسودگيست ـ حكيم نظامي ـ).
بديهي
است كه با توجه به اينكه در عصر ارتباطات به سر مي بريم و رسالت رسانه هاي گروهي و
مخصوصا صدا و سيما و مطبوعات سراسري و محلي، به عنوان مهمترين وسايل ابلاغ پيام
بهداشتي و موثرترين سلاح هاي مبارزه با جهل، مطرح مي باشند و لازم است با بهره
گيري از جامعه تعليم ديده هدف كه مختصرا به نقش آنان اشاره شد، پيام هاي بهداشتي
مربوطه را در قالب فيلم، داستان، طنز، نقاشي ميزگرد و . . سخنراني به اقشار مختلف جامعه، ابلاغ
نمايند.
كتاب
حاضر، شامل 18 گفتار و پنج فقره پژوهش در زمينه هاي مرتبط با موضوع ايدز و جداول
راهنماي درمان است كه ذيلا به برخي از اهداف مهم هر مبحث، پرداخته مي شود :
در
گفتار اول، كه به همه گيري شناسي و كنترل ايدز اختصاص يافته است ضمن تشريح
وضعيت جهاني و منطقه اي جهانگيري ايدز، به ذكر آمار موارد گزارش شده كشوري نيز
پرداخته و بر اين واقعيت نگران كننده كه شايعترين راه انتقال ويروس ايدز در سطح
كشور را اعتياد تزريقي، تشكيل مي دهد تاكيد نموده پيام سازمان هاي موتلفه كنترل
ايدز (UNAIDS) مبني بر اينكه تا كشورهاي منطقه، معضل اعتياد تزريقي را حل نكنند موفق
به حلّ مشكل ايدز نخواهند شد و در آينده اي نه چندان دور اين بيماري به ساير اقشار
جامعه نيز سرايت خواهد كرد را بازگو نموده بر لزوم حل معضلاتي
كه سدّ راه ازدواج جوانان است و بويژه، فقر تحميل شده از طرف اقليت سودجو بر
اكثريت توده مردم، تا كيد كرده ايم. و بنا بر اين هدف اصلي اين مبحث، تشريح همه
گيري شناسي باليني و كنترل ايدز و عوامل زمينه ساز آن مي باشد.
در
گفتار دوم، به تشريح ايدز در كودكان بيگناهي كه اكثرا در اثر تماس با والدين
آلوده خود، در داخل رحم، حين زايمان و پس از آن و يا به علت تجاوز جنسي، مبتلا شده
اند پرداخته ايم. كودكاني كه بيش از ده ميليون نفر آنان در سراسر جهان و مخصوصا در
آفريقا پدر و مادر مبتلا به ايدز خود را از دست داده با پدر بزرگ ها و مادربزرگ ها
زندگي مي كنند و يا بدون هيچ يار و ياوري در انتظار مرگ قريبالوقوع، به سر مي
برند. در اين گفتار، ضمنا راه هاي مختلف تشخيص و درمان ايدز و بيماري هاي مرتبط با
آن در اين گروه سني با ديد تخصصي لازم، مورد بحث قرار گرفته است و لذا يكي از
اهداف اصلي آن تاكيد بر اين واقعيت است كه ايدز فقط بيماري معتادان تزريقي و
منحرفين جنسي نيست بلكه كودكان معصومِ گروه هاي پرخطر نيز جزو قربانيان اين حادثه
شوم، مي باشند.
در
گفتار سوم، كه به تظاهرات و
عوارض گوارشي مرگبار بيماري اختصاص داده شده است به طور مفصّل به ابعاد مختلف
تشخيصي و درماني بيماري هاي مرتبط با ايدز و عوارض گوارشي داروها پرداخته و متذكر
شده است كه اين تظاهرات، كاملا غير اختصاصي بوده يادآور تشخيص افتراقي بسياري از
بيماري هاي عفوني، غيرعفوني خوشخيم و بدخيمي هاي مرتبط با ايدز مي باشد و لذا هدف
اصلي آن جلب توجه همكاران پزشك به علائم و عوارض گوارشي ايدز است تا در سايه تشخيص
و درمان به موقع، از ميزان آسيب حاصله بكاهند و موجبات نجات جان بيماران را فراهم
نمايند.
در
گفتار چهارم، به عوارض و تظاهرات عصبي ايدز و بيماري هاي مرتبط با آن پرداخته
شده و بر تاثير تشخيص به موقع و درمان سريع برخي از اين عوارض با ديد تخصصي، تاكيد
گرديده است. در اين گفتار تخصصي نيز با بيان علمي، بر اين واقعيت تلخ و ناگوار،
تاكيــد شده است كه انواع و اقسام درگيري هاي اعصاب و روان در زمينه ايدز، آنقدر
شايع و بعضا اجتناب ناپذير است كه گوئي ماموريت خرابكارانه اصلي اين ويروس، از كار
انداختن قواي عقلاني و توان عضلاني كودكان، نوجوانان و جوانان جامعه جهاني است.
در گفتار
پنجم، تظاهرات و عوارض روانپزشكي بيماري با ديد تخصصي و به
طور مفصّل، مورد بحث قرار گرفته و بر اين واقعيت ها تاكيد شده است كه اين بيماران
نسبت به تمام اختلالات طبي ديگر نظير عفونت ، تومور و سندرم هاي عصبي ـ رواني ،
آسيب پذير هستند، به طوري كه از يك
طرف به خاطر بيماري وعوارض جسمي و از طرف ديگر به خاطر اثرات و استرس هاي اجتماعي
ـ رواني آن در رنج هستند و حمايت هاي اجتماعي را طلب مي كنند و لذا هدف اصلي اين
گفتار، تاكيد بر ماهيت رواني ـ اجتماعي اعتياد به عنوان شايعترين عامل زمينه ساز
ايدز در سطح مملكت مي باشد.
در گفتار ششم، به تظاهرات كليوي و
گرفتاري كليوي ناشي از ايدز پرداخته شده و بر اين واقعيت، تاكيد گرديده است كه اعتياد تزريقي، شايعترين
عامل خطر نفروپاتي ناشي از HIV است و بيشتر در كساني كه تعداد CD4
پائينتري دارند بروز مي كند
در گفتار
هفتم، كه به ارتباط ايدز با حاملگي، زايمان و شيردهي، اختصاص
يافته است يادآور شده است كه بيش از 83% كودكان زير 13 سال مبتلا به ايدز، از
مادران مبتلا به اين بيماري، متولد شده اند . ضمنا متذكر شده اند كه مادران مبتلا در نيمي از موارد، نوزادان آلوده
اي را به دنيا مي آورند.
در گفتار
هشتم، به عوارض استخواني ـ مفصلي و عضلاني ايدز پرداخته شده
است.
در گفتار
نهم، تغييرات و بيماري هاي غدد درون ريز با ديد تخصصي، مورد بررسي
قرار گرفته است و لذا هدف اصلي مباحث اخيرالذكر، اشاره بر اين واقعيت است كه هرچند
ايدز، جزو بيماري هاي عفوني و ظاهرا در تخصص متخصصين اين رشته است ولي از آنجا كه
تمامي ارگان هاي بدن و حتي اعصاب، روان و بينش اجتماعي انسان را تحت تاثير، قرار
مي دهد با تمامي تخصص هاي ممكن، در ارتباط مي باشد.
در گفتار
دهم، ايمني شناسي ايدز كه اساس بيماريزائي و رمز كشف واكسن و
درمان موفقيتآميز آن را تشكيل مي دهد به دقت مورد بحث قرار گرفته است. اين گفتار،
عليرغم پيچيدگي موضوع، با چنان بيان شيوا و قابل فهمي بر قلم نويسنده، جاري شده
است كه بدون شك، همكاران پزشك را به بيش از يكبار، مطالعه ترغيب مي نمايد.
در گفتار
يازدهم، كه مكمّل گفتار دهم است شيوه هاي مختلف تشخيص HIV/AIDS بيان
شده است و اين گفتار نيز بي شبهه، نظر همكاران را جلب خواهد نمود. چرا كه هدف اصلي
اين دو گفتار، آموزش تخصصي لازم به منظور تشخيص صحيح و به موقع ايدز و بيماري هاي
وابسته به آن مي باشد.
در
گفتار دوازدهم، آخرين شيوه هاي درماني و داروهاي موجود، مورد بررسي
قرار گرفته و اظهار اميدواري شده است كه با كشف داروهاي جديدتر، بلكه بتوانيم به
درمان اساسي اين بيماران، بپردازيم.
در
گفتار سيزدهم، در مورد اداره كردن عفونت هاي فرصت طلب مرتبط با ايدز
و اقدامات پيشگيرنده مرتبط با آنها بحث شده است. بديهي است كه هدف اصلي اين دو
گفتار نيز ايجاد آمادگي لازم به منظور درمان صحيح بيماري هاي وابسته به ايدز، است.
در
گفتار چهاردهم، به يكي از مهمترين بحث هاي پزشكي روز، يعني امنيت بهداشت شغلي،
پرداخته شده و متذكر گرديده است كه اين بيماري نه تنها در صورت عدم رعايت موازين
بهداشتي، ممكن است از بيماران آلوده به ويروس عامل ايدز يا مبتلاي به بيماري ايدز،
به پرسنل پزشكي و پيراپزشكي منتقل شود بلكه چه بسا از پزشكان آلوده به بيماران و
حتي از بيماران به يكديگر، نيز انتقال يابد. هرچند احتمال انتقال از بيماران به
پرسنل بيمارستان ها خيلي بيشتر از انتقال از پرسنل به بيماران مي باشد.
در
گفتار پانزدهم، نيز همچون گفتار قبل، به يكي ديگر از مباحث مهم بهداشتي
پرداخته شده است. مباحث حساسي كه نه تنها مرتبط با شغل دندانپزشكي و بهداشت شغلي
دندانپزشكان و علوم و هنرهاي وابسته به آن
بلكه مستقيما در ارتباط با بهداشت كودكان و بزرگسالاني است كه نيازمند اينگونه
خدمات مي باشند. اين گفتار نيز عليرغم تخصصي بودن موضوع مورد بحث، با عنايت به
نياز تمامي گروه هاي هدف، با قلمي بسيار شيوا و تا حدود زيادي با اجتناب از به كار
گيري واژه هاي صرفا پزشكي، به چندين سوال مورد نياز دندانپزشكان و دريافت كنندگان
خدمات مرتبط با بهداشت دندان، پاسخ داده است و بنا بر اين ملاحظه مي گردد كه هدف
اصلي اين دو گفتار، رعايت موازين بهداشتي به منظور جلوگيري از انتقال ويروس از
بيماران به پرسنل پزشكي و بهداشت، از پرسنل پزشكي و بهداشت به بيماران و از
بيماران بستري در بيمارستان ها و دريافت كنندگان خدمات پزشكي و دندانپزشكي به
يكديگر مي باشد.
در گفتار
شانزدهم، كه به عنوان يكي از ديدگاه هاي نوين كنترل ايدز، تحت
عنوان پيشگيري رفتاري HIV/AIDS آغاز شده است، نويسنده مقاله نه تنها از موضع عضويت هيئت علمي
دانشگاه و رسالت معلمي كه بعهده ساير نويسندگان كتاب نيز مي باشد بلكه از سنگر
رفيع مسئوليت مركز مديريت بيماري هاي كشور، بر اين واقعيت تاكيد مي كند كه پيشگيري
رفتاري براي گروه هاي سني مختلف برنامه هاي مخصوصي را بر اساس
ديدگاه هاي مردم يك كشور طرح ريزي مي نمايد. اين برنامه ها مقرون به صرفه بوده و
مي تواند به خوبي در كشورهايي كه منابع محدودي در اختيار دارند راهگشا باشد و به
همين دلايل، تنها واكسن موثري است كه در حال حاضر برعليه اين بيماري
خانمانسوز، وجود دارد و تجربه اي است كه در بسياري از
كشورهاي در حال توسعه، به اثبات رسيده است. چرا كه اين رفتارهاي پرخطر هستند كه
موجبات انتشار گسترده ايدز را فراهم مي كنند و بدون شك با تعديل و نهايتا با تغيير
اينگونه رفتارها مي توان سرعت انتشار و انتقال ويروس را شديدا كاهش داد و قدم
بسيار مهمي در راه كنترل آن برداشت.
جالب توجه
است كه هرچند پيشگيري رفتاري در رسانه هاي غربي و به تبع آن در بينش ما معلمين
دانشگاه، طرز تفكري جديد و يا حداقل، شيوه اي نوين در امر مبارزه با ايدز به حساب
مي آيد ولي واقعيت اينست كه يكي از پندارها و حتي در بسياري از موارد،
يكي از كردارهاي موفق و سازنده ثابت شده و ريشهدار ايدئولوژي اسلامي
را تشكيل مي دهد و به عبارت ديگر يكي از شيوه هاي آموزشي قرآن و فرهنگ سازي اسلامي
است كه حتي در زمان حيات پيامبر (ص) نيز با موفقيت كامل و گاهي طي مراحل چندگانه،
به مورد اجرا گذاشته شده است. مثلا شيوه پيامبر اكرم براي تغيير رفتار شرابخواران
و منع شرابخواري كه دامنگير عده كثيري از شهروندان عربستان آن زمان گرديده بود اين
نبود كه ناگهان با اين ناهنجاري به مبارزه برخيزد و در يك چشم به هم زدن ممنوعيت
آن را اعلام كند بلكه ابتدا با تفهيم فلسفه نماز به عنوان مهمترين عامل جلوگيري از
فحشا و مُنكَر و عامل مساعد كننده تامين امنيت اجتماعي (اِنَّ الصلاه
تنهي عَنِ الفَحشاءِ وَالمُنكَر) ، اين توفيق را نصيب پيروان
خود كرد كه با خلوص نيت به گفتگو و راز و نياز با معبود خود بپردازند و با ذكر
رحمانيت او قلوب خود را آرام نمايند و تدريجا خود را نيازمند اداي اين فريضه احساس
كنند و زماني كه اين امر تحقق پيدا كرد به امر خداوند، مرحله اول تغيير رفتار در
مورد شُرب خَمر را به مرحله اجرا گذاشته و فرمودند : در حالت مستي به نماز نايستيد
(لاتقربوالصلاه
وَ اَنتُم سُكاري حَتي تَعلَموا ما تَقُولون) و
بدينوسيله مسلمان اهل صلات آن روز كه روزي چند بار ملزم به خود داري از شُرب خمر و
حفظ هوشياري خود بود رفتار قبلي خود را به تدريج، تعديل كرد و لذا پس از مدتي كه
زمينه براي اجراي مرحله دوم اين سياست انسان ساز و فرهنگسازي اسلامي، مهيا شد
پيامبر اكرم بار ديگر به امر خداوند، اين رفتار ناهنجار را بطور كامل تقبيح
فرموده، فرمان اجتناب مطلق از عمل شرابخواري را صادر كردند (اِنَّماالخَمرِ وَالمَيسِرِ وَالاَنصابِ وَالاَزلامِ
رِجس مِن عَمَلِ الشيطانِ فَاجتَنِبوه لَعَلَّكُم تُفلِحون)
و آن طور كه در تاريخ ثبت شده است با نزول اين آيه و توجيه جامعه اسلامي آن زمان
كلّيه افرادي كه خمره هاي شراب در خانه هاي خود نگهداري مي كردند داوطلبانه و
آشكارا در بيرون منازل به شكستن و معدوم كردن آن پرداخته در بعضي از كوچه ها جوئي
از شراب به راه انداختند ! . بديهي است كه كسي موفق به پياده كردن چنين طرحي شد كه
در كنار اينگونه آموزش ها سعي كرد عدالت اجتماعي را نيز عملا پياده كند و با فقر و
برده داري نيز به مبارزه برخيزد. به عبارت ديگر بر اساس اين الگو، پيشگيري رفتاري،
زماني موفق و كارآمد مي باشد كه به تمامي ابعاد يك رفتار ناهنجار، توجه شود.
در گفتار
هفدهم، سعي شده است فعاليت ها و عملكرد مركز مشاوره بيماري
هاي رفتاري كرمانشاه كه از سال 1378 با هدف كنترل بيماري ايدز و مراقبت از بيماران
و افراد آلوده شروع به كار نموده است، معرفي گردد. اين گفتار كه در حقيقت، مكمل
گفتار شانزدهم به حساب مي آيد به اين واقعيت پرداخته است كه در مركز مورد اشاره،
ضمن انجام مشاوره و مراقبت از بيماران و افراد آلوده بعنوان مخازن اصلي آلودگي در
جامعه، زمينه هاي تغيير رفتار و كاهش رفتارهاي پر خطر در جامعه هدف را، فراهم
نموده و از طرف ديگر گروه هاي در معرض خطر نيز مورد مشاوره و مراقبت قرار مي گيرند
و به اين ترتيب زمينه هاي كاهش آسيب در جامعه تحت پوشش را مساعد مي نمايند و با
توجه به ساير عوامل زمينه ساز اعتياد و ايدز و مخصوصا وضعيت اقتصادي مبتلايان،
كليه هزينه هاي تشخيص و درمان سرپائي بيماري ها و عوارض حاصله را با بودجه دولتي، تامين مي كنند. بديهي
است كه اينگونه مراكز در سراسر كشور و در واقع در تمامي استان ها و بعضي از
شهرستان ها دائر گرديده و بر اساس ارزيابي هاي انجام شده، كارآمد بوده است. “در اين گفتار،
ضمنا صادقانه متذكر شده اند كه در 256 خانواده كرمانشاهي، حداقل يكي از والدين
آلوده هستند، 420 كودك در خانواده اي زندگي ميكنند كه
حداقل يكي از والدين آلوده مي باشند و 202 كودك، بي سرپرست هستند. به طوري كه 71
نفر آن ها يتيم و 131 نفر از جدايي والدين خود، رنج مي برند” كه به طور
قطع اينها تنها قربانيان اعتياد و ايدز در اين استان نمي باشند و حل اين معضل،
علاوه بر تلاش هاي شبانه روزي دانشگاه علوم پزشكي، همت والا و عزم راسخ ساير ارگان
ها را نيز خيلي جدي تر از آنچه كه هست مي طلبد. و لذا هدف اصلي اين دو گفتار نيز
فقط پند و نصيحت در مورد لزوم اجراي پيشگيري رفتاري نيست بلكه خوشبختانه در حد
امكانات موجود، در سراسر كشور به مورد اجراء گذاشته شده است.
در
گفتار هيجدهم، به شيوه اي كه براي كلّيه مخاطبين كتاب و تمامي اقشار
تحصيل كرده جامعه، مورد استفاده باشد به جنبه هاي اجتماعي اعتياد و ايدز پرداخته
شده و در قالب گفتگو و مصاحبه با كارشناسان و افراد صاحبنظر در امور باليني،
بهداشتي . . . و اجتماعيِ ايدز و عوامل زمينه ساز آن به بيان مسئله و ارائه
راهكارهائي به منظور حلّ معضل اعتياد و ايدز، پرداخته شده است. جالب توجه است كه
تمامي اساتيدي كه در اين گفتگوها شركت نموده اند سعي كرده اند به زمينه هاي اعتياد
كه فقر، بيخانماني . . . و بيكاري است بپردازند و مبتلايان به ايدز را نه به
عنوان افرادي مجرم و گناهكار كه بايد طَرد و منزوي شوند، بلكه به عنوان انسان هاي
بيماري كه نيازمند خدمات پزشكي، بهداشتي و پشتيباني اقتصادي و اجتماعي هستند و
بايد در متن جامعه زندگي نموده در بيمارستان هاي عمومي، تحت درمان هاي لازم قرار
گيرند، تلقي نمايند. همچنين به پديده شوم اعتياد جوانان به عنوان جنگ شيميائي و به
قربانيان اعتياد به عنوان مصدومين اين جنگ نگريسته شده و همواره سعي گرديده است
عزت و شرف انساني آنان خدشه دار نشود و بنا بر اين هدف اصلي اين مبحث، پرداختن به
جنبه هاي اجتماعي و زمينه هاي بروز اعتياد و ايدز، يادآوري لزوم حفظ شخصيت و حيثيت
انساني مبتلايان و تاكيد بر لزوم بسيج بهداشتي تمامي
دانشگاه ها، حوزه هاي علميه، آموزش و پرورش، ارگان هاي نظامي و انتظامي، شخصيت هاي
حقيقي و حقوقي، كلّيه اقشار تحصيل كرده، شعرا، ادبا . . . و هنرمندان در سطح كشور
و بخصوص در استان هائيكه فقر، بيكاري، اعتياد و ايدز از شيوع بيشتري برخوردار است،
مي باشد.
ضميمه
1 ـ شامل گزارش بررسي آلودگي به ويروس عامل ايدز در معتادان كرمانشاه است كه
داوطلبانه به مركز مشاوره بيماريهاي رفتاري اين استان مراجعه كرده و خود و خانواده
هاي آنها تحت پوشش خدمات آموزشي، درماني و حمايتي آن مركز قرار گرفته اند. هدف
اصلي اين مبحث كه همچون چهار ضميمه ديگر، چند فقره پژوهش مهم در زمينه موضوع مورد
بحث كتاب در استان كرمانشاه را تشكيل مي دهد نه تنها معرفي مركز مورد اشاره به
عنوان يكي از مراكز فعال بلكه اعلام آمادگي بيشتر براي ارائه خدمات زيربنائي تر بر
اساس برنامه هاي معاونت سلامت وزارت بهداشت و دستورالعمل ها و آئيننامه هاي
كشوري، مي باشد. در اين بخش از كتاب به واقعيت هاي تكان دهنده اي نظير ارتباط
ابتلاء به ايدز و تجرّد، طلاق، بي سوادي، زنداني بودن . . . و سن شروع اعتياد،
پرداخته شده است تا : . . .
پسران
و دختران مجرّد بدانند كه حتي در صورت دارا بودن حداقل توان اقتصادي، بايد به
موقع، ازدواج كنند و با وفاداري به همسر و بناي يك زندگي تفاهم آميز، عفت،
پاكدامني و سلامت خود در مقابل ابتلاء به بيماري هاي مقاربتي و مخصوصا ايدز را حفظ
كنند . . .
تا
پسران و دختراني كه قصد ازدواج دارند بدانند كه تنها ازدواج هائي موفق و پايدار
است كه براساس علاقه و عقيده مشتركي استوار باشد وآگاه باشندكه عشق هائي كز پي
رنگي بود عشق نبود
عاقبت ننگي بود و چنين عشق هاي ننگين، سرانجام به
طلاق و طلاق به فحشاء و فحشاء به ايدز خواهد انجاميد . . .
تا
همه دانش آموزان بي علاقه اي كه ممكن است حتي موفق به اتمام دوره راهنمائي و
دبيرستان نيز نشوند آگاه باشند كه ارتباط مستقيمي بين درس نخواندن و ابتلاء به
اعتياد و ايدز وجود دارد، دانش آموزان درسخوان هم بدانند كه وظيفه دارند دست
همكلاسي هاي ضعيف خود را بگيرند و اساتيد و معلمين گرامي نيز آگاه باشند كه
يادآوري اين واقعيت ها كه بر اساس آمارهاي موجود، بيان شده است بطور قطع، آموزنده
و فرهنگ ساز، خواهد بود . . .
تا
مُجرميني كه هنوز پايشان به زندان و بازپروري كشيده نشده است بدانند كه بر اساس آمارهاي
جهاني و كشوري، كنترل ايدز، هپاتيت و امثال آن در هيچيك از زندان هاي جهان ميسّر
نشده است و كساني كه به منظور تنزيه و تنبيه، به اين اماكن راه پيدا مي كنند ممكن
است به اين بيماري ها نيز مبتلا شوند و هرچه طول سال هاي زنداني بودن بيشتر باشد
بر اين احتمال نيز افزوده خواهد شد . . .
.
. . و تا پدران و مادران گرامي بدانند سن شروع اعتياد و ابتلاء به ايدز روز به روز
پائينتر مي آيد و در صورت كوچكترين بي توجهي، ممكن است فرزندان آن ها مبتلا شوند .
. .
ضميمه 2 ،
به معرفي طرح تشكيل هسته هاي دانش آموزي مبارزه با ايدز و اعتياد در سطح كرمانشاه
پرداخته و گزارش موفقيت هاي حاصله را نيز ارائه داده است. هدف اصلي اين مبحث بيان اين ايده است كه دانش
آموزان دبيرستاني، ضمن دريافت آموزش در خصوص بيماري هاي ايدز و اعتياد ، مهارت
انتقال مفاهيم آموزشي به افراد مختلف جامعه را كسب مي كنند و همچنين نحوه معرفي
رفتارهاي پرخطر و تاكيد بر مشاوره بعنوان اساسي ترين راه پيشگيري از ابتلاء به
بيماري به افراد جامعه را فرا خواهند گرفت و افراد با سابقه رفتار پر خطر را به
مراجعه به مركز مشاوره، ترغيب خواهند نمود .
ضميمه 3 ، شامل گزارش بررسي همه گيري
شناسي HIV/AIDS در زندان مركزي و مركز بازپروري كرمانشاه، مي باشد. هدف اصلي اين
مطالعه كه براي اولين بار در سال تحصيلي 77ـ1376 با دريافت مجوز از مسئولين مربوطه
و جلب رضايت زندانيان، انجام شده است بررسي برخي از زمينه هاي ابتلاء و ويژگي هاي
فردي مبتلايان، بوده است. در آن مقطع زماني و در آن مكان، صددرصد افراد آلوده به
ويروس ايدز را مردان زنداني تشكيل مي دادند، ميانگين سنّي آنها 8/36 سال بود،
6/44% آنان متاهل، بيش از 90% آنها در ارتباط با مواد مخدر، جلب شده بودند، فقط
16% آنها براي بار اول و بقيه براي چندمين بار، زنداني شده و متوسط دفعات زنداني
شدن آنان 5/4 مرتبه بود ! عده كثيري از آنان در بدو ورود به زندان كاملا بي سواد
بوده سواد خواندن و نوشتن را در محيط زندان آموخته بودند. لازم به ذكر است كه با
توجه به اينكه جامعه مورد مطالعه، اكثرا جرايم سنگيني نداشتند و دير يا زود آزاد
مي شدند و به آغوش جامعه باز مي گشتند و حتي آنهائيكه مرتكب خلاف هاي جدّي تري شده
بودند چند هفته يكبار مي توانستند به مرخصي رفته با همسر يا غير همسر خـــود
تمــاس جنسي داشته باشند پيش بيني مي شد برتري صددرصد جنس مذكر و اختصاص تمامي
موارد به مردان، وضعيت ناپايداري است و توزيع جنسي بيماري، حالت ديگري به خود
خواهد گرفت و لذا طي مطالعه اي كه در سال هاي 81ـ1380 در مركز مشاوره بيماريهاي
رفتاري كرمانشاه (ضميمه 1) انجام شد مشخص گرديد كه 6% زنان معتاد تزريقي نيز آلوده به ويروس ايدز هستند. باشد تا در
سايه اين واقع نگريها، ريشه هاي اصلي ايدز را در فقر، بيكاري و بيسوادي بيابيم
وكنترل آنرا نيز با سياستگذاري هائي در جهت رفع اين موانع، آغاز نمائيم.
ضميمه 4 ،
به بررسي شيوع آلودگي به ويروس ايدز در مسلولين كرمانشاه، طي سال 1378 پرداخته و
هدف اصلي آن ارزيابي اوليه ارتباط سل و ايدز در اين منطقه كشور بوده است. در اين
پژوهش مشخص شده است كه عفونت HIV در مسلولين كرمانشاه، شيوع زيادي داشته و با سابقه اعتياد تزريقي
و اقامت در زندان يا مراكز بازپروري نيز در ارتباط بوده و سل ريوي كه مسري ترين
چهره باليني بيماري سل به حساب مي آيد شايعترين انواع باليني سل در جامعه مورد
مطالعه نيز بوده است. يادآور مي شود كه ميزان موارد مثبت، 5/6 درصد بوده كه بيش از
5/2 درصد از آمار كشوري (كمتر از 4%)، افزونتر مي باشد.
ضميمه 5 ،
به گزارش نتايج بررسي ميزان آگاهي، نگرش و رفتار نظري دانشجويان دانشگاه رازي
كرمانشاه كه اكثرا معلمين، مهندسين . . . و مسئولين علمي كشور را تشكيل خواهند
داد، پرداخته است. هدف اصلي اين مطالعه، ارزيابي دانشجويان غيرعلوم پزشكي به منظور
تنظيم برنامه هاي آموزشي در زمينه مبارزه با پديده اعتياد و ايدز بوده است. ميزان آگاهي،
نگرش و رفتار نظري واحدهاي پژوهش، به ترتيب 66، 64 و 50% به دست آمد به طوريكه ميزان پاسخ هاي صحيح در دانشجويان دختر و پسر، 58%، در
افراد متاهل، مجرد و غيره به ترتيب
57 ، 58 و 59% ، در دانشكده هاي
ادبيات، فني و مهندسي، كشاورزي و علوم، به ترتيب 58 ، 57 ، 59 و 58 درصد، بدست
آمد.
براساس
پاسخ هاي 18 سوال، نياز به نوآموزي و در 34 سوال باقي
مانده، نياز به بازآموزي، مشخص گرديد و از آنجا
كه، شاهد اختلاف معني داري بين اغلب پاسخ ها در ارتباط باسن، جنس ورشته تحصيلي
واحد هاي پژوهش، نبوديم به اين نتيجه رسيديم كه مي توان آموزش
هاي لازم را تعميم داده نياز به آموزش جداگانه اي براي رشته هاي مختلف تحصيلي، نمي
باشد. ضمنا از آنجا كه دانشجويان مورد مطالعه، خواهان آموزش بيشتر و مشاركت در امر
اطلاع رساني درباره ايدز و همكاري در امر مبارزه با مواد مخدر، بعنوان عوامل اصلي
زمينه ساز آلودگي به ويروس ايدز، ميباشند، شرايط براي بازآموزي و نوآموزي آنان
ازطريق كليه وسايل ارتباط جمعي، برگزاري سمينار و تهيه نشريه، كاملا مساعد ميباشد.
جالب توجه است كه قريب 72% دانشجويان، دانشگاه علوم پزشكي را مسئول آموزش راه هاي پيشگيري ايدز، مي دانند و 91% آنان
آموزش پيشگيري از ايدز را در دانشگاه ها الزامي دانسته
اند. و لذا ضمن تاييد كامل اينگونه نگرش ها اميد است شرايطي
فراهم شودكه امكان ارائه آموزش هاي موردنياز به وسيله
اعضاء هيئت علمي دانشگاه هاي علوم پزشكي در دانشگاه هاي غيرعلوم پزشكي، به آساني وجود داشته باشد.
ضمنا 62% دانشجويان مورد
پژوهش، مناسبترين مقطع تحصيلي براي آموزش پيشگيري از راه هاي غيرجنسي انتقال ايدز
را دوره دانش آموزي دانسته اند كه ضمن تاييد اين نگرش صحيح، پيشنهاد ميشود مسئولين
محترم آموزش وپرورش، با بهره گيري از امكانات دانشگاه هاي علوم پزشكي، به اين نياز
واقعي نسل جوان، جامعه عمل، بپوشانند و اينك كه يكي از
گروه هاي هدف اين كتاب را فرهنگيان و بويژه مدرسين زيست شناسي، عــلوم ديني،
مراقبيــن بهداشتي، امــور تربيتي و مشــاورين مدارس تشـكيل مي دهند با برنامهريزي
دانشگاه هاي علوم پزشكي و بازآموزي فرهنگيان مورد اشاره، زمينه را براي انتقال
صحيح تر و مطمئن تر پيام هاي بهداشتي وزارت بهداشت و ارتقاء آگاهي هاي دانش آموزان
در زمينه راه هاي ابتلاء به اعتياد و ايدز فراهم نمايند.
مطالعات
ديگري نيز در زمينه سنجش ميزان آگاهي شهروندان كرمانشاهي، انجام شده است كه جهت
مزيد اطلاع خوانندگان كتاب، به برخي از آنها اشاره مي نمائيم :
بر
اساس مطالعه اي كه تحت عنوان بررسي ميزان آگاهي شهروندان كرمانشاهي از روش هاي
ابتلاء و راه هاي پيشگيري از ايدز بوسيله مركز افكار سنجي
دانشجويان ايران در سال 1380 انجام شده است مشخص گرديده است كه 80% افراد جامعه
مورد مطالعه، در پاسخ به اين سوال كه افراد آلوده بايد در اردوگاه هاي ويژه و با
امكانات لازم نگهداري شوند پاسخ آري داده اند ! . كه ضمن عدم تاييد اين نگرش، لزوم
تغيير و تعديل آن را به مدرسين و خوانندگان كتاب حاضر، يادآور مي گردد، زيرا
همانگونه كه در فصول مختلف كتاب حاضر تاكيد شده است به منظور جلوگيري از انزواي
اجتماعي مبتلايان به ايدز و معتادان تزريقي، لازم است با رعايت موازين بهداشتي، آنان را همچون
ساير بيماران، مورد توجه قرار دهيم وگرنه ايدز نيز به زودي در ليست بيوتروريسم،
قرار خواهد گرفت.
ضمنا 90%
آنان موافق آموزش اجباري در سطح مدارس، دانشگاه ها و ادارات، بيش از 80% موافق
تقويت اعتقادات مذهبي و رعايت مسائل اخلاقي بوده اند كه به عنوان يك فكر مترقي، بر
لزوم تامين خواسته ها و نظرات فرهنگ ساز آنان تاكيد مي گردد. همچنين بيش از 50% آنان موافق تحويل سرنگ يكبار
مصرف به معتادان و بيش از 60% آنان
موافق اعدام عوامل توسعه بي بندوباري و فساد اخلاقي بوده اند كه لازم است تا رسيدن
اين دو رقم اخير به مرز 100% به
ارائه آموزش هاي لازم پرداخته شود. در مطالعه ديگري كه تحت عنوان اعتياد و ايدز در
كرمانشاه، توسط اساتيد دانشكده پيراپزشكي انجام شده است مشخص
گرديده است كه حدود 90% جمعيت مورد مطالعه، اطلاع دقيقي از راه هاي انتقال ايدز
نداشته و بيش از 80% آنان خواهان آموزش به منظور ارتقاء سطح آگاهي جامعه بوده
اند. كه لازم است به اين خواسته معقول نيز پاسخ مثبت داده شود. و سرانجام، طي
مطالعه اي كه توسط محققين دانشكده بهداشت دانشگاه كرمانشاه، در مدارس اسلام آباد
غرب انجام شده است مشخص گرديده است كه تلويزيون به عنوان رايج ترين منبع كسب آگاهي
در مورد راه هاي انتقال ويروس ايدز معرفي شده و نيمي از افراد جامعه مورد مطالعه
بر اين عقيده بوده اند كه در مدارس، هيچگونه آموزشي در اينمورد داده نمي شود كه در
اينصورت بايد به اين موضوع مهم نيز پرداخته شود.
ضميمه 6 ،
شامل چندين جدول مفيد در رابطه با ويژگي هاي فارماكولوژي و راهنماي تجويز داروهاي
مختلف در زمينه HIV/AIDS مي باشد كه اميد است مورد استفاده همكاران پزشك، قرار گيرد.
در خاتمهِ
اين پيش گفتار و قبل از آغاز مباحث اصلي كتاب وظيفه دارم بار ديگر صادقانه خدمت
تمامي مسئولين و شخصيت هاي حقيقي و حقوقي، اعم از اساتيد حوزه هاي علميه، دانشگاه
ها و آموزش و پرورش و دانشجويان و محصلين گرامي، يادآور شوم كه طبق اظهارات صريح و
بسيار جدي كارشناسان سازمان هاي جهاني مؤتلفه مبارزه با ايدز (UNAIDS) كه سازمان جهاني بهداشت و سازمان ملل متحد نيز جزو آن ها مي باشند
در صورتيكه در كشورهاي منطقه و از جمله در جمهوري اسلامي ايران، هرچه سريعتر به حل
معضل اعتياد تزريقي نپردازيم نه تنها موفق به حل مشكل ايدز، نخواهيم شد بلكه به
زودي علاوه بر معتادان تزريقي و ساير گروه هاي شناخته شده در معرض خطر، شاهد
انتشار ويروس عامل ايدز در بين ساير طبقات اجتماعي نيز خواهيم بود.
وظيفه
خود مي دانم از محضر تمامي استادان گرامي خانم ها دكتر شمس وزيريان، دكتر فريبا
الماسي دكتر فرانك كرمي و آقايان دكتر داريوش افشاري، دكتر عليرضا جانبخش، دكتر
مهرعلي رحيمي، دكتر سيدمنصور رضوي، دكتر محمدرضا سعيدي، دكتر قباد سليمي، دكتر
جلال شاكري، دكتر بابك صياد، دكتر محمدرضا عباسي، دكتر محمد مهدي گويا، دكتر مسعود
مرداني، دكتر فيض الله منصوري، دكتر سيدجعفر نوابي و دكتر سياوش وزيري كه زحمت
نگارش مباحثي از كتاب حاضر را تقبل نمودند صميمانه تشكر نمايم.
بدينوسيله از معاونت محترم
تحقيقات و فنآوري وزارت متبوع، استاد گرامي جناب آقاي دكتر ملك افضلي كه دستور
رايانه اي كردن و قرار دادن كتاب رايانه اي حاضر در سايت HBI را صادر فرمودند تشكر مي نمايم.
همچنين از استاد بزرگوار جناب آقاي دكتر محمداسماعيل
اكبري معاونت محترم سلامت به خاطر ارشادات هميشگي و تقبل زحمت نگارش مقدمه بسيار
پرمحتواي اين كتاب، صميمانه تشكر مي كنم.
از مسئولين
محترم دانشگاه علوم پزشكي كرمانشاه نيز به خاطر تامين بودجه چاپ و انتشار رايگان
كتاب، كمال تشكر و امتنان را دارم.
چاپ
اول اين كتاب را وقف سلامتي تمامي عزيزاني مي نمايم كه: دست اندر كار مبارزه
با عوامل زمينه ساز ايدز و ارائه خدمات صادقانه به مبتلايان به اين بيماري هستند و
در تهيه و انتشــار اين اثـر كه اميد است به ياري خداوند، قدمي در راه كنترل عوامل
زمينه ساز بيماري باشد از هيچ كوششي فروگذار نكردند ـ والسلام ـ
فروردين ماه 1382
حسين حاتمي
مدير گروه پزشكي نياكان و طب سنتي
دانشگاه علوم پزشكي ايران
|
ضمائــم |
گفتــــــــــــــــــــــــار هــــــــــــــــا |
|
||||||||||||||||||||||