مقدمه به قلم  معاونت محترم سلامت

استاد عاليقدر جناب آقاي دكتر محمد اسماعيل اكبري

 

          صفت رحمن و رحيم در آية شريفة بِســم ِ الله‌ِ الر َّحمنِ  الرَّحيم ، پيام محبت‌آميز خداوند منان به تمام موجودات و مخصوصاً گل سرسبد جهان هستي يعني انسان ها است تا ما انسان ها نيز زيربناي سحر آميز محبت را سرلوحة تمامي روابط حسنة خود قرار دهيم و با احترام به حقوق يكديگر به آباداني جهان پرداخته ، هرگز به فكر هلاكت همنوعان خود نيفتيم . در تاريخ پرفراز و نشيب پزشكي و بهداشت نيز همچون تاريخ عمومي ، شاهد افت و خيز هاي فراواني هستيم و در بسياري از موارد، نوعي تكرارپذيري و حركت مار پيچي را مشاهده مي كنيم و نه حركتي تكاملي و تصاعدي و در جهت نيل به اهداف مرتبط با حفظ و ارتقاي سلامت !  به طوري كه زماني طاعون باعث مرگ ميليون ها انسان مي شود و نهايتاً در ساية سعي و كوشش انسان هاي فرهيخته و دانشمندان افتخار آفرين ، با شناخت اپيدميولوژي بيماري و به تبع آن قطع زنجيرة انتقال و درمان انسان هاي بيمار در اغلب مناطق به وادي حذف و ريشه كني مي پيوندد و در ساير نقاط جهان نيز تحت كنترل در مي آيد ، زماني هم آبله در سراسر گيتي ، مرگبارترين چهرة خود را تقريباً به تمام انسان ها نشان داده و بسيــاري از آنان را به كام مرگ فرو مي برد ولي سرانجــام اين انسان خِرَدمَند است كــه پيروز مي شــود و در سايــه بررسي ابعــاد مختلف همه گيري شناختي آن با توليــد واكسني مؤثــر و واكسيناسيون اكثريت قريب به اتفاق مردم جهان ، موجبات ريشه كني اين بلاي مهلك را فراهم مي كند . بديهي است كه با واكسن هاي بسيار موثري به مبارزه با ديفتري ، كزاز ، سياه سرفه و سل نيز مي پردازد و شعار بهداشت براي همه تا سال 2000 را سر داده ، با عزمي راسخ و گام هايي استوار به مبارزه با ساير بيماري هاي عفوني و حتي امراض غير مسري هم مي پردازد و به موفقيت هاي عظيمي دست مي يابد ؛ ولي ناگهان عصري كه مي رفت تا به ناپديدي (Disappearing) بيماري هاي عفوني بيانجامد به نوپديدي (Emerging) و بازپديدي (Reemerging) آنان مي انجامد وناگهان HIV/AIDS نوپديد، دست در دست توبركولوز بازپديد ، پا به عرصة وجود گذاشته و در سايه نقص ايمني ناشي از ايدز ، عوامل عفونتزايي كه در زمينة صلابت ايمني ، هيچيك از سطوح سلامتي را تهديد نمي كردند ، با نام بامسماي عوامل عفوني فرصت طلب (Opportunistic) پا به عرصة وجود گذاشته و در كنار بيماري هاي مهم و شناخته شده‌اي نظير توكسوپلاسموز ، توبركولوز ، كالاآزار و 000 به لشكريان HIV/AIDS پيوسته و در لشكركشي ايدز عليه انسان شركت نمودند و جاي بسي شگفتي است كه اينبار برخلاف تلاش هاي مجدانه خِرَدپيشگان نامي و گمنام جهان هنوز هيچگونه توفيق اساسي و اميدبخشي در جهت ريشه كني و حتي حذف اين سندروم مهلك ، حاصل نشده است  و شگفتا كه بقية عوامل عفونتزاي نوپديد نيز در سه دهه آخر قرن بيستم ، حادث گرديده ، در آغاز هزارة سوم ميلادي ، خود را براي نبردي ظاهراً طولاني با انسان ها آماده كرده‌اند و مثلاً عواملي نظير روتاويروس ها ، كريپتوسپوريديوم ، لژيونلا ، ويروس هاي ابولا و هانتا ، كامپيلوباكتر ژژوني ، HTLV-1,2 ، اشريشياكولي O157 ، هليكوباكتر پيلوري ، ويروس هاي عامل هپاتيت E و C ، ويبريوكلراي O139 ، ويروس هرپس انساني تيپ 8 ، ويروس هاي ليزاي استراليايي ، آنفلوآنزاي پرندگان و سرانجام ويروس نيپا ، تا پايان هزارة دوم ميلادي ، يكـي بعد از ديگري اعلام موجوديت نموده در مقابل سلامتي انسان ها صف آرايي مي كنند و در اين گيرودار و نبرد هميشگي ميكروب و انسان ، دانشمندان افتخارآفريني همچون لويي پاستور ، راه را براي شناسايي و نابودي اين عوامل هموار نموده نابخرداني همچون جنرال شيروايشي ژاپني (به عنوان نسخه معكوس لويي پاستور) با سوءاستفاده از كل دانش پزشكي ، در جنگ چين و ژاپن و به بهانة پژوهش ، دست به آزمايش هاي ميكروبيولوژيك روي اسراي چيني در شهر منچوري مي زند و آنطوركه نوشته‌اند محيط هاي كشت مختلف و حتي كك هاي حامل باسيل طاعون را بر سر شهروندان چيني فرو ميريزد و آنگونه كه خود آنان نقل كرده‌اند وامروزه ازطريق سايت هاي مختلف اينترنت ، افشاء گرديده است نه تنها ژاپن بلكه بسياري از كشور هاي بزرگ آن زمــان نظيـر آمريكا ، شوروي سابق ، انگلستان ، فرانسه ، آلمان و كانادا نيــز دست بــه توليد جنگ افزارهاي بيولوژيك زده عليه ديگر كشور ها به كار برده ويا در زرادخانه هاي خود انباشته‌اند0 شگفت آور تر اينكه شوروي سابق و آمريكا كه به گواهي تاريخ پزشكي در ريشه كني آبله ، بيشترين هزينه ها را متحمل شدند اينك جزء متهمين درجة يك توليد جنگ افزار هاي بيولوژيك بوده و به قصد ترور شخصيتي ، كشور هاي آبرومندي همچون ايران را نيز به توليد اينگونه سلاح ها متهم نموده و آبرو و حيثيت اين ملت شريف را به بازي مي گيرند 000

 

به منظور خودداري از اطاله كلام ، اينگونه صحبت ها را بگذاريم و بگذريم ؛ چرا كه اگر كابوس بيوتروريسم صحت داشته باشد ، راه دراز ، صعب العبور و پرمخاطره‌اي را پيش رو داريم و اين ما پزشكان و متخصصان رشته هاي مرتبط هستيم كه بايد آمادگي لازم به منظور اِعمال اقدامات پيشگيرنده و درماني را داشته باشيم و بنابراين توجه عميق به نكات ذيل ، ضروري است :

     1 ـ  حذف زمينه هاي بروز تنش و به تبع آن ، جلوگيري از شكل گيري افكار بيوتروريستي

 

          در رابطه با تروريسم دولتي ، گفت و گوي صلح آميز دولت ها به وسيلة خردمندان ، انديشمندان و روساي مذاهب و جمع شدن حول محور هاي مشترك ، اعم از اقتصاد ، سياست ، دين باوري و 000 بهترين اقدام پيشگيرنده است كه خوشبختانه قدم هاي نخست آن به وسيلة رياست محترم جمهوري وقت ايران اسلامي تحت عنوان گفت و گوي تمدن ها در سطح جهان برداشته شده است .

 

          در خصوص تروريسم غيردولتي هم با توجه به اينكه امروزه فقر مهمترين عامل خطر براي سلامتي است بايد با كم كردن فاصلة اختلاف طبقاتي ، آشنا كردن مردم با حقوق اقتصادي ، اجتماعي و سياسي آنان و خودداري جهانخواران از پايمال كردن حقوق ساير ملت ها وارد كارزار شد. چرا كه طبق آمار هاي منتشره از طريق سازمان ملل ، اكنون در سطح جهان حدود يكصد ميليون كودك مبتلا به سوءتغذيه وجود دارد ؛ اميد به زندگي حدود پانصد ميليون نفر از مردم دنيا كمتر از 40 سال است ؛ حدود 800 ميليون نفر از حداقل خدمات بهداشتي ، بي بهره‌اند ؛ حدود 850 ميليون نفر از نعمت سواد محرومند ؛ حدود يك بيليون و دويست ميليون نفر آب آشاميدني مناسبي ندارند و بيش از يك بيليون و دويست ميليون نفر از مردم جهان در زير خط فقر ، زندگي مي كنند و بسياري از مردم فقير دنيا طي دهه هاي اخير ، هيچگونه توسعه و پيشرفتي را تجربه نكرده و هماننــد نسل هاي قبل از خود در محروميت مطلق بسر مي برند و از طرفي ، رشد روزافزون جمعيت كه در بيش از 90 درصد موارد مربوط به زاد و ولد همين اقشار محروم است طي 12 سال اخير باعث افزايش يك بيليون نفري در جمعيت جهان گرديده ، تخمين زده مي شود تا سال 2025 حدود دو بيليون نفر ديگر به تودة جمعيت بيفرايند  !  قشري گرسنه ، برهنه ، بي كار ، بيمار ، ستمديده ، مأيوس و 000 به راستي آيا انسان ستمديده‌اي كه شاهد پايمال شدن حقوق مسلم خود ميباشد ، در نهايت يأس و نااميدي ، اگر بتواند به اقدامات بيوتروريستي دست نخواهد زد ؟ اگر جواب مثبت است ، جهانيان و مخصوصا مدعيان برقراري امنيت جهاني بايد دست به دست هم داده همانگونه كه در دهه هاي پاياني قرن بيستم به منظور ريشه كني آبله از هيچ كوششي فروگذار ننمودند در رابطه با ريشه كني فقر و بي عدالتي نيز به طور جدي اقدام كنند ، ملت هاي مظلوم را به جان يكديگر نيندازند و سرمايه هاي جهاني را هدر ندهند000

 

            2 ـ  با توجه به اينكه در بين عوامل بيولوژيكي كه مورد سوءاستفاده بيوتروريستي قرار گرفته‌اند مواردي نظير آبلهِ ريشه كن شده و طاعون و مليوئيدوز باستاني ، عوامل نوپديد و مخصوصا عوامل عفونتزاي مقاومي كه با دستكاري هاي ژنتيكي و بيوتكنولوژيكي به صورت مقاومتر و درمان ناپذيرتر از حالت طبيعي ، توليد شده‌اند لازم است اساتيد رشته بيماري هاي عفوني ، پيش بيني هاي لازم را مبذول داشته ، اينگونه بيماري ها را نيز در برنامه هاي درسي دانشجويان رشته هاي پزشكي و پيراپزشكي ، مد نظر قرار دهند.

 

            3 ـ  با عنايت به اينكه بسياري از ميكروب ها و فراورده هاي بيولوژيكي كه جزء فهرست مُفَصّل عوامل جنگ افزاري قرار گرفته‌اند به دليل سهولت دستيابي به آن ها و وجود الگوهاي حيواني ، جزء عوامل بيماريزاي مشترك بين حيوانات وانسان هستند لازم است شوراي عالي هماهنگي مبارزه با زئونوز ها ، دانشكده هاي دامپزشكي ، موسسات تحقيقاتي و مخصوصا انستيتوپاستور و انستيتو رازي و نيز كميته تدوين و ارزشيابي برنامه هاي دستياري رشتة بيماري هاي عفوني و گرمسيري به اين موضوع مهم توجه داشته و حتي در صورت جوابگو نبودن بعضي از رشته ها و نياز به فوق تخصصي كردن آنها اقدامات مقتضي صورت گيرد.

 

در خاتمه لازم است خشنودي و مسرت خود از اين ابتكار جالب و به موقع كميتة علمي مبارزه با عوامل بيوتروريسم در مركز مديريت بيماري ها را اعلام نموده ، تشكر قلبي خود را از همه اعضاي اين كميته كه در نگارش مباحثي از كتاب اپيدميولوژي و كنترل بيماري هاي مرتبط با بيوتروريسم همكاري نموده و مخصوصاً برادر دانشمندم آقاي دكتر حسين حاتمي كه در اين راه پيشقدم بوده و توفيق تاليف كتاب حاضر به صورت مكتوب و الكترونيك را كسب نموده است ، اعلام و يادآور شوم كه هرچند مجموعة حاضر ، اولين كتاب در زمينه اپيدميولوژي و كنترل بيماري هاي مرتبط با بيوتروريسم است ولي مجموعه‌اي جامع ، منسجم و جوابگو را تشكيل مي دهد كه بعضي از اهداف پزشكي جامعه نگر ، مخصوصاً تأكيد بر سطوح سه گانه پيشگيري را كاملاً پوشش داده تمام مطالب آن بر اساس الگوي واحدي نگاشته شده است كه درك مطلب را براي فراگيرنده آسانتر مي نمايد.

 

          در اينجا به عنوان حسن ختام از ذات اقدس خداوند منان مي خواهيم كه روح عدالتخواهي، عدالت‌گستري و امنيت سياسي ، اجتماعي و بهداشتي را در همة جهانيان تقويت فرمايد0  آمين

                                                                                                                                                                 خرداد ماه 1381

            دكتر محمد اسماعيل اكبري

         معاون سلامت

 

محبت انسان، در خدمت سلامت انسان ها و ساير موجودات

بازگشت به فهرست مقالات كتاب انتهاي مقاله ابتداي فهرست مقاله

 

 

 

 

پيشگفتار :

            سپاس يزدان را و سلام بر بندگان يزدان پرست و درود بر فرستادگان خدا باد

             (مقدمه كتاب سوم قانون در طب ـ ابن سينا ـ )

 

            آنان كه به طور منظم هفته‌اي يك يا چند بار به سراغ اينترنت مي روند و مقالات و مطالب مرتبط با بهداشت و رشته تخصصي بيماري هاي عفوني و گرمسيري ، ميكروبيولوژي و بيوتكنولوژي را پي گيري مي كنند گواهند كه از اواخر سال 1378 شمسي ناگهان سيل مقالات مرتبط با بيوتروريسم، به سوي پايگاه هاي مختلف اينترنت و ازجمله سايت هاي علمي ـ پژوهشي CDC و WHOسرازير شد و بسياري از مجلات پزشكي ، يكي از شماره هاي خود را به اين مقوله، اختصاص دادند (مجله بيماري هاي عفوني نوپديد EID))) و يا طي چند شماره متوالي، يك يا چند مقاله از اين قبيل مقالات را به چاپ رساندند (JAMA) و طبيعي است كه تحت اين شرايطِ مشكوك، به عنوان يك هدف آموزشي، سعي كرديم علاوه بر طرح موضوع در گزارش هاي صبحگاهي كه دستياران رشته بيماري هاي عفوني و دانشجويان پزشكي، شركت داشتند در برنامه هفتگي بررسي مطبوعات پزشكي (Journal club) نيز چند مقاله جديد را ارائه دهيم و در نيمه دوم سال 1379 خورشيدي يكي از پانل هاي اولين كنگره ملي بهداشت عمومي و طب پيشگيري را به اين مقوله اختصاص داديم و چند ماه بعد از آن شاهد درج مقالاتي در زمينه بيوتروريسم در كتب تخصصي پزشكي و از جمله در كتاب مندل چاپ 2000 بوديم و جاي بسي شگفتي بود كه در صفحة 3235  كتاب مزبور، در متن مقالة جنگ بيولوژيك و بيوتروريسم كه حدود يك سال قبل از واقعه 11 سپتامبر 2001 آمريكا منتشر شده بود ، صراحتاً بر اين موضوع تأكيد مي كند كه تروريست ها ممكن است بر هواپيماهاي غول پيكر، سوار شده و آنها را چنان بر برج هاي برافراشته مركز تجاري نيويورك و امثال آن بكوبند كه جان يكصد هزار نفر از شهروندان را به خطر بيندازند و بار ديگر ياد و خاطرة واقعة هيروشيماي ژاپن را زنده  كنند (عين مطلب در جدول صفحه بعد، درج شده است)0

 

            و سرانجام اين شبه پيشگويي، تحقق پيدا مي كند و حدود يكسال بعد از انتشار كتاب مَندِل، با اصابت هواپيماهاي غول پيكر به مركز تجاري آمريكا، اين بلندترين برج تجاري ، فرو مي ريزد و آنگونه كه رسانه هاي جهاني اعلام كردند در آن روز موعود، صدها نفر از هم كيشان آقاي جوشا لدربرگ ((Joshua Lederberg نويسنده مقاله مورد اشاره كه در برج هاي مذكور شاغل بوده‌اند در مرخصي به سر مي برده‌اند كه خود بيانگر اين واقعيت است كه دست اندر كاران و عاملان اينگونه حوادث از سال ها قبل مشغول سياستگذاري، برنامه ريزي و آماده سازي اذهان جهانيــان به منظــور تلقين غير واقعي كابوس ماهيت تروريستي و بيوتروريستي بعضي از مذاهب توحيدي و متهم كردن بعضي از كشور ها مبني بر دارا بودن سلاح هاي بيولوژيك و قرار دادن ايران در كنار آن كشورها و بهانه جويي براي ارتكاب جنايتي بزرگتر از جنايات قبلي بوده‌اند0

پيشگويى اصابت هواپيما به برج هاى مركز تجارى نيويورك :

 

 

	New York City’s  World Trade Center	برج هاي مركز تجاري نيويورك پيش از اصابت هواپيما ها
		برج هاي مركز تجاري نيويورك پس از اصابت هواپيما ها

            تاكيد اين نكته ضروري است كه بدون شك تروريسم غير دولتي خطر چنداني براي ملت ها به حساب نمي آيد و وسعت اثرات تخريبي آن در مقايسه با تروريسم دولتي ، بسيار  ناچيز است و لذا اين تروريسم دولتي است كه دولت ها و به تبع آن ملت ها را رو در روي هم قرار مي دهد و منشاء فساد و تباهي ميباشد و اين در حاليست كه اگر دولت ها به جاي نزاع ها و جدل هاي عصر حجري با توسل به خِرَدگرايي به گفتگوي تمدن ها بپردازند و موضوعات مشتركي  نظير ادبيات، فلسفه، هنر، پزشكي و بهداشت كه در سايه اثرات متقابل تمدن ها تكامل يافته و بـه مرحله رشد و شكوفايي رسيده‌اند را بعنوان محورهاي مشترك مطرح نمايند زمينه را بـراي شناسايي سهم و نقش ملت ها در رشد و شكوفايــي علوم مختلف، فراهــم نموده از فاصله اختلاف طبقاتي و تنش هاي ناشي از آ ن كاسته ، قلب هاي آن ها به هم نزديك شده و بعضي از ملت ها را از " خود كوچك بيني" و برخي ديگــر را از " خود بزرگ بيني" و ناديده گرفتن حقوق ديگران كه عامل بروز تنش و رواج بي عدالتي و تروريسم شخصيتي، شيميايي و بيوتروريسم است مي رهاند و نهايتا همه ملت ها پيشرفت هاي علمي و تمدن فعلـي رانتيجه تلاش تمامي انسان ها در چين، هند، مصر، ايران و يونان قديم و آمريكا و اروپاي فعلي دانسته جنگ ها و اختلافات بين ملت ها را عامل بازدارنده و مخرب تمدن ها و صلح و امنيت عادلانه را عامل شكوفايي تمدن ها خواهند دانست و در راستاي تامين و ارتقاي صلح شرافتمندانه و امنيت پايدار، قدم برخواهند داشت، چراكه تحقق سلامتي به مفهوم رفاه كامل جسمي، رواني و اجتماعي كه به قول حكيـــم نظامي گنجوي، تنها در سـايه آسودگي )سلامت به اقليم آسودگيست) حاصل مي شود نيازمند بستر صلح و امنيت است نه تروريسم و افزون طلبي و با توجه به اين ديدگاه، گفت و گوي تمدنها مي تواند سنگ بناي تامين، حفظ و ارتقاي سلامت و يكي از عوامل مهم جلوگيري از بيوتروريسم باشد.

 

            در كتابي كه پيش رو داريد تاريخچه بيوتروريسم در سطح جهان و سابقه چندصد ساله افكار و حتي اعمال بيوتروريستي در جاي خود شرح داده شده و توضيحات كافي در باره تعريف واژه هاي مربوطه نيز ارايه گرديده است و لذا دردنامه‌اي كه در چند سطر بالا از نظر خوانندگان عزيز گذشت، تاريخچه و انگيزه اصلي نگارش كتاب حاضر بود كه تحت چنين شرايطي با توجه به موجود نبودن كتاب جامعي كه به اغلب جنبه هاي پزشكي و بهداشتي بيوتروريسم و آمادگي پرسنل پزشكي و بهداشت، پرداخته باشد به منظور نوآموزي و بازآموزي بيماري هاي مرتبط با بيوتروريسم، بر آن شديم تا با بهره گيري از تجارب علمي بعضي از اساتيد دانشگاه ها و موسسات پژوهشي علوم پزشكي كشور، ايدهم الله تعالي به تاليف اين اثر بپردازيم كه اميد است مفيد و راهگشا واقع شود0

 

            در خاتمه توفيق كليه همكاران گرامي را از درگاه احديت ، مسئلت نموده دعاي حكيم جرجاني مولف ذخيره خوارزمشاهي ، اولين دائره المعارف پزشكي به زبان فارسي، در آغاز كتاب ششم ذخيره را زمزمه كرده از صميم قلب از آن يگانه بي همتا مي خواهيم كه  َالّهُمَّ وَفِقنا لِما تُحِبُّ وَ تَرضي. تا تمامي موفقيت هايمان از صافي رغبت و رضـاي او كه خالق تمامـي نيكي هاست بگـذرد و علـم مُهذّبمان هرگــز به منظـور كشتار انسان ها مورد سوء‌استفاده افزون طلبان و ضايع كنندگان حقوق انسان ها قرار نگيرد0

 

اميد است نويسندگان كتاب را از رهنمود هاي خود بهرمند فرماييد0

 

تشكر و قدرداني

 

   

                       

                                               

                               تابستان 1381

 

         حسين حاتمي

 

                                                         مدير گــروه آموزشــــــي بيماريهاي عفوني و گرمسيري

                                                        دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني كرمانشاه

                                                              و عضو كميته علمي مقابله با عوامل بيوتروريسم

 

 

 

مقدمه چاپ دوّم:

 

اَلّهُمَّ وَفِّقنا لِما تُحِبّ وَ تَرضي                                         (حكيم جرجاني، مقدمه كتاب ششم ذخيره خوارزمشاهي)

          آخرين موارد طاعونِ گزارش شده در سطح كشور، در سال 1344 شمسي يعني 38 سال قبل در سيّدآباد كردستان به وقوع پيوست، آخرين مورد آبله در سال 1351 يعني 30 سال قبل در شيراز رخ داد، جز يك مورد تولارمي انساني كه چندين سال قبل در انستيتو پاستور تهران به اثبات رسيده است مورد ثابت شده انساني ديگري نداشته‌ايم، آنتراكس استنشاقي هم تا به حال در سطح مملكت به اثبات نرسيده و يا گزارش نشده است، عليرغم شيوع هميشگي بروسلوز در تمام نقاط مملكت، هنوز به طور جدّي با اَشكال استنشاقي اين بيماري، مواجه نشده‌ايم، موارد بوتوليسمِ تشخيص داده شده در سطح كشور نيز همواره از نوع مسموميت غذائي غيرعمدي بوده و موردي از انتشار تنفسي يا گوارشيِ عمـدي آن وجود نداشته است، سوابق تاريخي و شواهد سرولوژيك موجود، حاكي از آنست كه CCHF همواره در بين حيوانات كشور و چه بسا در انسان ها عارض مي شده است و عوامل عفونتزائي نظير ويروس هاي ابولا، ماربورگ، لاسا، جونين، آنسفاليت هاي اسبي شرقي، غربي و ونزوئلائي، تب زرد، بنيا، هانتا و بسياري از عوامل ميكروبي و فراورده هاي آنها كه امروزه در ليست سياه عوامل اتيولوژيك بيوتروريسم يا جنگ‌افزارهاي بيولوژيك، گنجانده شده‌اند شايد هرگز در مملكت ما وجود نداشته‌اند!  ؟

           ولي چه شده است كه امروزه ميكروبيولوژيست ها، اپيدميولوژيست ها، متخصصين بيماري هاي عفوني، دامپزشكان و بسياري از رشته هاي مرتبط با پزشكي و بهداشت، بار ديگر با علاقه و اشتياق وافري به مطالعه و مرور اين بيماري هاي ريشه كن شده، كنترل شده، كمياب و ناياب و بعضا نوپديد و بازپديد، نشان مي دهند و با تشكيل كنگره، سمينار و پانل هاي مرتبط با بيوتروريسم به نوآموزي و بازآموزي اين بيماري ها مبادرت مي كنند؟ و بيوتروريسم را كه در اغلب موارد در حد حرف و حديث، باقي مانده است و هرگز ممكن است تحقق نيابد جدي تلقي كرده و به ارتقاي آگاهي هاي خود مي پردازند؟

            چگونه مي توان باور كرد آبله درسال 1977 (1980) ميلادي، ريشه‌كن شده است در حاليكه ويروس عامل آن را طي اين سال ها در آمريكا (CDC) ، سوئيس (WHO) ، شوروي سابق و شايد هم در جاهاي ديگر نگهداري كرده و پس از گذشت بيش از بيست سال به طور جدي نغمه هاي شوم احتمال استفاده جنگ‌افزاري و حتي دستكاري ژنتيك آن را سر داده و در حاليكه طي سال هاي اخير، در كتب معتبر رشته بيماري هاي عفوني و گرمسيري به اشاره گذرائي در مورد اين بيماري اكتفا مي كردند بار ديگر درسال 2002 ميلادي در مجلات علمي پرتيراژي نظير نيوانگلند، طي چند شماره متوالي، چندين مقاله جدي در مورد آبله و واكسيناسيون آن منتشر مي كنند ! . پس بايد فرض را براين بگذاريـم كـه آبله، ريشه‌كن نشده اسـت، احتمـال بازپديـدي مليوئيـدوز و گلاندرز، وجود دارد، با اين همه كانون طبيعي ظاهرا خاموش طاعون كـه در سطح مملكت وجـود دارد هر لحظه ممكن است بـا طغيان اين بيماري مواجـه شويـم و كابوس مـوارد استنشاقي بروسلوز، بوتوليسم، پسيتاكوز، تيفوس، آنتراكس، تولارمي و . . .  ممكن است به حقيقت بپيوندد، جذام و دراكونكوليازيس كه به گواهي سازمان جهاني بهداشت، در سطح كشور به مرحله حذف رسيده است بار ديگر طغيان كند و پوليوميليتِ در دست ريشه كني، به سرنوشت آبلهِ ظاهرا ريشه‌كن شده، بپيوندد و در نهايت ضمن ارج نهادن به برنامه هاي بسيار موثر كنترلي و ريشه كني و تقويت اينگونه برنامه ها بر اين باور باشيم كه ريشه كني واقعي ممكن است هرگز تحقق نيابد و براين اساس هرگز اين مباحث را از كتب و مجلات و برنامه هاي آموزشيِ سمينارها و كنگره ها حذف نكنيم و چه كابوس بيوتروريسم، تحقق يابد يا نه آمادگي لازم جهت مقابله با بيماري هاي عفوني قديم و جديد را همواره داشته باشيم و در عين حال طرح مسئله بيوتروريسم را نيز به فال نيك بگيريم! چرا كه كلّيه محافــل پزشكــي و بهداشــت و متخصصين بيماريهــاي عفونــي و گرمسيـري، ميكروبيولوژيست ها، اپيدميولوژيست ها، متخصصين و متوليان بهداشت عمومي و مديران و مسئولين بهداشتي را به اين نتيجه مهم رسانده است كه هرچند لازم است حداكثر تلاش خود را صرف ريشه‌يابي و ريشه‌كني بيماري هاي عفوني نمايند ولي حتي پس از ريشه‌كني هم از بازپديدي طبيعي يا عمدي آنها غافل نشوند و همواره آمادگي لازم به منظور پيشگيري، تشخيص و درمان به موقع اين بيماري ها را داشته و هرگز مباحث مربوطه را از كتب درسي رشته هاي پزشكي و بهداشت، حذف ننمايند0

 

            لازم به ذكر است كه با اينكه كمتر از شش ماه از انتشار چاپ اول كتاب اپيدميولوژي باليني و كنترل بيماري هاي مرتبط با بيوتروريسم كه در سايه عنايات الهي با سعي و كوشش جمعي از اساتيد دانشگاه هاي علوم پزشكي كشور و همت والاي معاونت سلامت وزارت بهداشت ـ مركز مديريت بيماري ها ـ به زيور چاپ آراسته شد، مي گذرد ولي با توجه به اينكه كتاب مزبور، اولين كتاب جامعي است كه در اين زمينه به رشته تحرير درآمـده بـود و چندين كنگره‌، سمينار، و پانل هائي كه طي اين مدت در سطح كشور برگزار شد تعداد كتاب پيش‌بيني شده، تكافوي نياز فعلي را نداد و از طرفي فرصت كافي جهت افزودن مباحثي نظير تب زرد، تيفوس، بيوتروريسم ناشي از آب و غذاي آلوده و . . . وجود نداشت، در چاپ جديد فقط مبحث مهم روشهاي تشخيص سريع به عنوان گفتار نهم و مبحث بسيار مهم و عملي پايش و روياروئي با بيوتروريسم بر اساس نشانگان باليني به عنوان گفتار دهم از كتاب دوّم، افزوده و به رفع برخي از اشكالات چاپي اكتفا گرديد و تغييرات بيشتر به چاپ بعدي كه به ياري خداوند منّان در نيمه دوّم سال 1382 انجام خواهد شد، موكول گرديد. ضمنا با عنايت به اينكه هرگز هيچيك ازتصميمات و مصوبات كنوانسيون منع توليد سِلاح هاي بيولوژيك، باعث هيچگونه تغيير رفتاري در روند بيوتروريسم نظري و عملي در سطح جهان نشده است به عنوان عملي‌ترين راه حل ممكن، اميدواريم نظير ده ساله قبل از ريشه‌كني آبله، تمامي كشورهاي جهان و مخصوصا كشورهاي صنعتي و متموّل، دست به دست هم داده قدم هاي اساسي به منظور ريشه كني فقر و بيماري و كاهش اختلافات طبقاتي و در هم شكستن اضلاع مثلث شوم جهل، فقر و بيماري بردارند و كشورهاي ديگر را تحريك نكنند تا در تاريخ پزشكي معاصر، چهره محبوبي از خود به يادگار بگذارند و بدينوسيله معضل بيوتروريسم، پسيكوتروريسم، تروريسم اقتصادي و امثال آن نيز حلّ شود. انشاالله تعالي.

 

    كميته علمي مقابله با عوامل بيوتروريسم                                                                      

          بهمن ماه 1381

                 دكتر حسين حاتمي

 

بازگشت به فهرست مقالات كتاب

ابتداي فهرست مقاله