نوپديدي و بازپديدي بيماري ها

و
سلامت حرفه هاي پزشكي

گفتارهــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــا

مقدمه

پيشگفتار

بازگشت

گفتار بيست و نهم / دكتر سيدرضا حسيني دوست

نوپديدي لژيونلوز

 

فهرست مطالب

 

 

خلاصه 695

تاريخچه 696

طبقه بندي. 696

خصوصيات باكتريولوژيك لژيونلا. 698

همزيستي  لژيونلا با ساير ميكروارگانيسم ها 701

ايجاد  لژيونلوز 701

انتشار لژيونلا. 702

آلودگي منابع و مخازن مختلف آبي با لژيونلا.. 702

تاثيرعوامل محيطي بر زندگي لژيونلا.. 702

دماي آب... 703

ارزيابي خطر آلودگي به لژيونلا.. 704

آلودگي انسان با لژيونلا. 705

شيوع لژيونلا در محيط زندگي انسان.. 705

انتقال لژيونلا به انسان.. 705

تظاهرات باليني. 706

تشخيص بيماري... 706

درمان بيماري... 706

منابع. 706

 

 

نوپديدي لژيونلوز

 

دكتر سيدرضا حسيني دوست

مركز مديريت بيماري ها، كميته علمي مقابله با بيماري هاي نوپديد، بازپديد و بيوتروريسم

 

خلاصه

لژيونلاها باسيل هاي هوازي گرم منفي هستند كه در ارتباط با عفونت هاي تنفسي مي باشند. لژيونلا پنوموفيلا نوعي باكتري گرم منفي هوازي است كه در ايجاد بيماري تنفسي انسان شركت دارد. اين باكتري به عنوان يك عامل بيماريزا اولين بار در خلال همه گيري پنوموني در بين لژيونرهاي شركت كننده در گردهمايي سال 1976 در فيلادلفياي آمريكا معرفي شد. در ميان 42 گونه شناخته شده لژيونلا تاكنون ارتباط هيجده گونه با عفونت هاي انساني ثابت شده است. لژيونلا پنوموفيلا (بخصوص سروتيپ اول و ششم آن) به عنوان عامل عمده همه گيري انساني لژيونلوز (بيماري لژيونر و تب پونتياك) پذيرفته شده است.

لژيونلا اصولاً باكتري آبزي بوده و قادر است در منابع و مخازن آبي داراي دما، PH، اكسيژن و مواد غذايي متفاوت به زندگي خود ادامه دهد. اين باكتري ها را مي توان از آب هاي زير زميني، آبهاي شيرين و حتي آب هاي سطحي درياچه ها و باتلاق ها جدا كرد. وسعت انتشار باكتري لژيونلا ها در طبيعت را مي توان به ارتباط ويژه آنها با ساير ميكروارگانيسم ها مربوط دانست. همزيستي لژيونلا با آلگ ها و ساير باكتري ها به خصوص در مجموعه بيوفيلم، منابع غذايي لازم براي ادامه حيات باكتري را فراهم مي كند. از طرف ديگر لژيونلا مي تواند بعضي تك ياخته ها را آلوده كرده و سپس در داخل آن ها تكثير نمايد اين ارتباط، شرايطي را براي باكتري بوجود مي آورد كه مي تواند به راحتي در مقابل عمليات تصفيه آب (كلر زني و . . .) مقاومت كند. به همين ترتيب لژيونلا را در منابع و مخازن آبي غير طبيعي (آبهاي لوله كشي، كولر هاي آبي و استخر ها) به فراواني مي يابيم.

كليه وسايل و تجهيزات آبي كه در حين كار قطرات و ذرات ريز (آئروسل=افشانه) ايجاد مي كنند همچون دوش حمام ها، كولر هاي آبي، شير آب و مرطوب كننده ها در انتقال لژيونلا از آب به هوا و آلودگي آن نقش دارند. استنشاق اين آئروسل هاي آلوده توسط انسان به بيماري و در نتيجه ايجاد همه گيري منجر مي شود. به طور كلي بيشتر همه گيري هايي كه تاكنون گزارش شده اند از نوع بيمارستاني و منشاء آن ها نيز آلودگي شبكه آب بيمارستان، سيستم هاي تهويه و وسايل خنك كننده بوده است. در نتيجه اطلاع رساني هاي انجام شده در سطح دنيا همه ساله عفونت هاي غير بيمارستاني و نيز عفونت هاي مسافرتي و توريستي بسياري گزارش مي شوند. بيشتر موارد تك گير (اسپوراديك) بيماري لژيونر، غير بيمارستاني بوده است.

ايزولاسيون لژيونلا از نمونه هاي طبيعي، منابع آب و شبكه هاي لوله كشي و نيز از نمونه هاي بيولوژيك معمولاً مستلزم اقدامات ويژه است. اين نمونه ها ابتدا بايد تغليظ شده و سپس در مجاورت بافر اسيدي باكتري هاي مزاحم آن حذف و در نهايت بر روي محيط BCYE كشت داده شوند. چندين تست سرولوژيك براي تشخيص و تعيين هويت باكتري در آزمايشگاه هاي مرجع وجود دارد مهمترين آنها تست ايمنوفلورسانس غير مستقيم مي باشد. با اين حال تست هايي با قابليت بهتر نيز ارائه شده و خواهند شد. به موازات تحقيقات پزشكي بر روي انسان مطالعاتي در خصوص بيماريزايي لژيونلا براي حيوانات انجام شده است. با وجود آنكه حيوانات به صورت طبيعي با لژيونلا آلوده نمي شوند و تا كنون حيواني كه به طور طبيعي آلوده باشد پيدا نشده است با اينحال تحقيقات وسيعي بر روي خوكچه هندي و بعضي حيوانات ديگر انجام شده و مشخص گرديده است كه حيوانات آلوده شده كه لژيونلا در درون سيستم تنفسي شان جايگزين شده باشند در نتيجه بيماري دچار اختلالات تنفسي مي شوند و در آنها تب، كاهش وزن، هيپوكسي و تغييرات سرولوژيكي ملاحظه مي شوند.

در انسان وقتي كه باكتري مستقيماً استنشاق شود و يا اينكه به طور غير مستقيم از طريق هواي آلوده تنفس شده و وارد سيستم تنفسي تحتاني شود ابتدا  ماكروفاژهاي ريوي آن ها را فاگوسيته كرده و به اين ترتيب  عفونت لژيونلا مستقر مي شود. در داخل ماكروفاژها  لژيونلا سريعاً تكثير كرده و سر انجام  بر اثر ليز شدن سلول ميزبان از آن خارج مي شوند. تحقيقات انجام شده نشان داده است كه توانايي لژيونلا در آلوده ساختن استرين هاي خاصي از آميب هاي آزاد فاكتوري است كه به باكتري كمك مي كند تا نسج ريه را آلوده سازد. آميب براي لژيونلا شرايطي را بوجود مي آورد تا به راحتي بتواند شرايط نامطلوب و زيان آور را تحمل كرده و به زندگي خود ادامه دهد. به طور كلي ايمني نسبت به  لژيونلا ايمني وابسته به سلول است اگر چه نقش ايمني همورال را نيز نمي توان كتمان كرد. لژيونلوز در انسان ممكن است به صورت يك اختلال غير پنومونيك خود محدود شونده تحت عنوان تب پونتياك و يا يك بيماري پنومونيك بالقوه خطرناك بنام بيماري لژيونر ملاحظه شود. درمان نسبتاً طولاني بيماري لژيونر براي نجات بيماران، كاملاً ضروري است. داروي اريترومايسين به عنوان داروي انتخابي بر عليه بيماري لژيونر معرفي شده است اگر چه ماكروليدها و كينولون هاي نسل جديد نيز به عنوان داروي خط اول استفاده مي شوند.

در مقام ارزيابي خطر انتقال بيماري، نكته حائز اهميت اين است كه توجه داشته باشيم كه شايعترين منبع انتقال لژيونلا سيستم آب لوله كشي ساختمان هاي بزرگ و بخصوص بيمارستان ها است. درست است كه لژيونلا به طور فراوان از منابع آبهاي طبيعي و نيز مخازن غير طبيعي قابل جدا شدن است، اما آن چيزي كه عملاً باعث آلودگي انسان مي شود استنشاق و يا تنفس آئروسل هاي آلوده ايجاد شده در سيستم شبكه آب لوله كشي است. از طرفي خطر انتقال لژيونلاي موجود در مخازن آب  را به اشخاص حساس نمي توان به صورت كمّي ارزيابي كرد. بنابراين موثر ترين طريقه حفاظت به خصوص براي افرادي كه بيشتر در معرض آلودگي قرار دارند (بيماران خاص، افراد مسن و سيگاري ها) همانا بكار بستن اقدامات پيشگيرانه است. موثر ترين اقدام در اين خصوص عبارت است از تصفيه كلي (حرارت، كلرزني، يونيزاسيون و . . .) تمامي آب هاي موجود در شبكه آب توأم با عمليات تصفيه اختصاصي (استفاده از اشعه UV ، ازونيزاسيون و حرارت منقطع) موضعي شبكه مورد نظر. اين اقدامات براي جلوگيري كلونيزاسيون مجدد لژيونلا در داخل شبكه آب موثر مي باشد.

با توجه به عدم موفقيت كامل روش هاي موجود در ريشه كني لژيونلا، مراكز تحقيقاتي به صورت مداوم مشغول تحقيقات و معرفي روش هاي جديدي هستند. از طرف ديگر بيماران مبتلا به لژيونلوز هم هر روز درمان هاي اختصاصي تر و موثر تر دريافت مي كنند.

تاريخچه

بيماري لژيونر به مجموع اختلالات ملاحظه شده در بيماران مذكور اطلاق مي شود. آلودگي انسان به باكتري لژيونلا (لژيونلوز) به دو صورت كلّي تظاهر مي نمايد. شكل اوّل يك بيماري چند سيستمي و بالقوه خطرناك است كه عمدتاً به صورت پنوموني بوده و بيماري لژيونر نام دارد. حالت دوم نوعي عفونت خود محدود شونده شبه آنفلوآنزا مي باشد كه به آن تب پونتياك مي گويند. حدود 95 درصد عفونت هاي لژيونلائي در انسان همراه با پنوموني است.

پس از كشف لژيونلا پنوموفيلا بررسي هاي گسترده اي در آمريكا انجام شد تا معلوم شود آيا اين باكتري در همه گيري هاي قبلي نيز دخالت داشته يا نه؟ در نتيجه همين بررسي ها معلوم شد كه در حداقل پنج همه گيري ديگر (قبل از 1976) لژيونلا پنوموفيلا دخالت داشته است. كه اولين آن همه گيري بيمارستان اليزابت شهر واشنگتن بوده كه در خلال آن 81 نفر بيمار شده و 14 نفر آنان فوت مي كنند. به همين ترتيب دوّمين اپيدمي در اسپانيا و سوّمين همه گيري در همان هتل معروف فيلادلفيا حادث گرديده و دو همه گيري باقيمانده مربوط به تب پونتياك بوده كه يكي در ميشيگان (1968) و ديگري در ويرجينيا (1937) اتفاق افتاده است. صرفنظر از اين همه گيري ها موارد تك گير (اسپوراديك) از لژيونلوز در سال هاي 1943، 1947 و 1959 گزارش شده است. در خلال دو سال بعد از كشف لژيونلا پنوموفيلا دومين گونه لژيونلا يعني L. micdadei كشف شد. در سال هاي بعد به موازات پيشرفت هايي مربوط به رشد باكتري و عرضه محيط هاي كشت اختصاصي و همين طور انجام تحقيقات فراگير محيطي و باليني، تعداد بيشتري از گونه هاي لژيونلا كشف و معرفي شد.

طبقه بندي

به كمك آزمايش هيبريداسيون DNA–DNA و نيز آناليز تركيبات اسيد هاي چرب موجود در ديواره سلولي باكتري معلوم شد كه باكتري ايجاد كننده همه گيري 1976 را بايد در يك گونه جديد طبقه بندي كرد. در اولين سمپوزيوم بين المللي بيماري لژيونر (1978) اين باكتري به عنوان لژيونلا پنوموفيلا موسوم و اولين عضو خانواده جديد لژيونلاسه‌آ لقب گرفت.

در ژانويه 1977 زماني كه محققان مشغول تحقيقات بر روي نمونه هاي باقي مانده از قربانيان همه گيري پنوموني ناشناخته در بين اعضاي لژيون (فيلادلفيا) در سال 1976 بودند موفق به كشف يك باكتري جديدي شدند. از جمع لژيون هاي حاضر در گردهمايي مذكور 221 نفر به بيماري پنوموني مبتلا شدند كه 34 نفر آنها بدرود حيات گفتند. از نمونه هاي نسج ريه اين قربانيان نوعي باكتري هوازي گرم منفي ايزوله و همزمان ثابت گرديد كه علت اصلي پنوموني بوده و متعاقبا به احترام قربانيان حادثه فيلادلفيا نام لژيونلا بر آن باكتري نهاده شد.

در سال 1985 ملاك هاي طبقه بندي و تكنيك هاي تشخيصي گونه هاي لژيونلا كه تا آن تاريخ كشف شده بودند به صورت رسمي انتشار يافت. تكنيك هاي مولكولي همچون هيبريداسيون DNA ، آناليز محتويات G+C ، آناليز RNA ريبوزومي 16S و نيز آناليز پلاسميدي براي طبقه بندي اعضاء اين خانواده به طور جدي بكارگرفته شد. امروزه بهترين روش هاي موجود براي طبقه بندي لژيونلاها عبارتند از مقايسه DNA باكتري و استفاده از آناليز پروتئين ها و پپتيد هاي آن اگرچه بعضي خصوصيات فنوتيپي (مثل مورفولوژي، نياز به محيط كشت خاص، اسيد هاي چرب ديواره سلولي، رنگ آميزي گرم) مي تواند در شناسايي باكتري در سطح جنس كمك كننده باشد.

تا سال 1985 ميلادي بيشتر گزارش هاي مربوط به لژيونلا از كشور آمريكا بود. پس از اين سال و متعاقب اخطار مقامات بهداشتي، تحقيقات اپيدميولوژيك در بيشتر كشور هاي اروپايي، استراليا و نيوزلند شروع و گزارش هاي مربوطه نشان دادند كه آلودگي لژيونلا در آن كشور ها قابل توجه است. متعاقب تعيين هويت اوليه لژيونلا پنوموفيلا (1977) گونه هاي ديگري نيز كشف و در جنس لژيونلا جاي گرفتند. تا سال 1985 جنس لژيونلا از 22 گونه تشكيل مي ‌شد ولي امروزه اين جنس متشكل از 49 گونه است كه هفت گونه آن داراي تقسيمات زير گونه نيز مي باشند (جدول 1). در داخل هر گونه سويه هايي كه از طريقه سروتايپ كردن، شناسايي شده اند موجود هستند كه همگي از نظر ژنتيكي همولوگ بوده و فقط به كمك آنتي بادي هاي اختصاصي متفاوتند. از مجموع 49 گونه لژيونلا 18 گونه با پنوموني هاي انساني مرتبط بوده اند. لژيونلا پنوموفيلا (بويژه سروتيپ 1 و 6 آن) عامل بيشتر (70 تا 90 درصد) عفونت هاي انساني شناخته شده است.

خصوصيات باكتريولوژيك لژيونلا

تمامي گونه هاي لژيونلا باسيل هاي كوچكي هستند كه به طور ضعيف گرم منفي،  بدون اسپور و كپسول بوده و ضمائمي برابر با 9/0-3/0 ميكرومتر و طول 9-2 ميكرومتر دارند بيشتر آنها متحرّك و داراي يك يا چند فلاژل قطبي يا جانبي مي باشند. ديواره سلولي لژيونلا محتوي مقادير قابل توجهي اسيد هاي چرب شاخه انشعابي و نيز زنجيره هاي جانبي بيش از ده واحد ايزوپرن هستند. همگي لژيونلاها هوازي و ميكروآئروفيليك بوده و داراي متابوليسم تنفسي غيرتخميري هستند كه براي انرژي و تامين منبع كربن از اسيد هاي آمينه استفاده مي كنند. اگر چه برخي از گونه هاي لژيونلا را از خاك هاي مرطوب جدا كرده اند. ليكن به طور كلي محل زندگي آن ها در طبيعت منابع و مخازن آبي است. لژيـونلا مي تواند در شرايـط متغيـري از نظـر حـرارت (63-0 درجـه سانتيگـراد) و PH (5/8-5) و اكسيژن محلول در آب (ppm 15-2/0) زنده مانده و به رشد و نمو خود ادامه دهد.

عليرغم اينكه لژيونلاها انتشار وسيعي در طبيعت دارند با اين حال براي رشد در آزمايشگاه نيازهاي غذايي ويژه اي دارند. محيط هاي مختلفي براي كشت لژيونلا پيشنهاد شده است ولي مناسب ترين محيط كشت شاملBCYE  آگار مي باشد كه با آلفا كتوگلوتارات، اِل سيستئين و املاح آهن، غني شده محيط بافري در حد 9/6 PH داشته باشد. اين محيط كشت را مي توان با افزودن برخي آنتي بيوتيك ها (سفامَندول و وانكومايسين براي حذف باكتري هاي گرم مثبت و پلي ميكسين براي حذف باكتري هاي گرم منفي). داروهاي ضد قارچ (انيسامايسين) و برخي ممانعت كننده هاي ديگر (گلايسين) تبديل به يك محيط كشت انتخابي كرده علاوه بر اين با توجه به اينكه لژيونلا بر خلاف باكتري هاي ديگر تا حدودي نسبت به محيط اسيدي مقاوم است بنابراين مي تـوان نمونه هاي تنفسي بيمـاران را قبـل از كشت دادن با بافـر اسيدي، تيمار كرد تا براي جدا سازي لژيونلا انتخابي تر عمل كند.

جدول 1 ـ گونه هاي تائيد شده لژيونلا

 

رديف

نام گونه

عفونت در انسان

رديف

نام گونه

عفونت در انسان

1
L. adelaidensis
خير
26
L. landiniensis
خير
2
L. anisa
بلي
27
L. longbeackae
بلي
3
L. beliardensis
 
28
L. lytica
بلي
4
L. briminghamenis
بلي
29
L.maceachernii
بلي
5
L. bozemanii
بلي
30
L. micdadei
بلي
6
L. brunesis
خير
31
L. moravica
خير
7
L. cherii
بلي
32
L. nautarum
خير
8
L. cincinnatiensis
بلي
33
L. oakridgensis
بلي
9
L. donaldsonii
 
34
L. parisiensis
بلي
10
L. drozanskii
 
35
L. pnumophila
بلي
11
L. dumaffi
بلي
36
L.  quateirensis
خير
12
L. erythra
خير
37
L. quinlivanii
بلي
13
L. fairfieldensis
خير
38
L. rowbothamii
 
14
L. fallonii
 
39
L. rubrilucens
خير
15
L. feelei
بلي
40
L. sainthelensi
بلي
16
L. geestiana
خير
41
L. santicrucis
بلي
17
L. genomospecies
 
42
L. shakespearei
خير
18
L. gormani
بلي
43
L. spiritensis
خير
19
L. gratiana
بلي
44
L. steigerwltii
خير
20
L. gresilensis
 
45
L. taurinensis
 
21
L. hackeliae
بلي
46
L. tucsonensis
بلي
22
L. israelensis
خير
47
L. wadsworthii
بلي
23
L. jamestowniensis
خير
48
L. waltersii
خير
24
L. jordanis
بلي
49
L. warsleinsis
خير
25
L. lansingensis
بلي
 
 
 

 

يادآور مي شود كه دماي مناسب براي رشد لژيونلا در حدود 37-35 درجه سانتيگراد بوده و اتمسفر داراي 5-5/2 درصد گازكربنيك (Co2) رشد آنرا افزايش مي دهد.

 همزيستي  لژيونلا با ساير ميكروارگانيسم ها

به طور كلي لژيونلا مي تواند در آبهاي معمولي غير استريل تا مدت ها زنده بماند ليكن عليرغم اينكه در آب لوله گشي استريل باز تا مدت ها زنده مانده ولي تكثير نمي يابد. حضور آلگ ها باعث دوام زندگي لژيونلا مي شود و حذف آن ها از محيط لژيونلا به كوتاه تر شدن زندگي باكتري مي انجامد. اين واقعيت كه لژيونلا در كشت مشترك با آلگ ها داراي قدرت بقا و رشد طولاني تري است. به كشف رابطه همزيستي اين باكتري با ساير ميكروارگانيسم ها منجر مي شود. البته لژيونلا با برخي از ميكروارگانيسيم ها نيز رابطه انگلي دارد مثلاً برخي از تك ياخته ها با لژيونلا آلوده مي شوند. آلودگي كه تقريباً در طول زندگي تك ياخته ادامه دارد. لژيونلا مي تواند سيزده گونه آميب آزاد و دو گونه تك ياخته هاي مژه دار را آلوده و درون آنها زندگي و تكثير كند. جالب اينكه لژيونلاهايي كه در داخل تك ياخته تكثير كرده باشند براي انسان بيماريزائي بيشتري دارند. علاوه بر اين قدرت زندگي داخل تك ياخته اين امكان را به لژيونلاها مي دهد كه خود را در مقابل شرايط زيان آور محيط زيست حفظ كنند. مثلاً محيط هايي با دماي بيشتر، محيط هاي داراي مقادير شديداً زيان آور كلي، بيوسايد ها و ساير ضد عفوني كننده ها و محيط هاي خشك براي لژيونلا درون تك ياخته (بويژه اگر تك ياخته در حالت كيست باشد) به راحتي قابل تحمل است. اين مقاومت لژيونلا در شبكه آب رساني به شكل جدي عمليات عفونت زدايي از آب به منظور مقابله با لژيونلوز تبديل شده است.

همچنين لژيونلا مي تواند با وجود ساير باكتري هاي موجود در بيوفيلم به شكل همزيستي زندگي كند. وجود بيوفيلم نيز مي تواند باكتري را در مقابل كمبود مواد غذايي و شرايط زيان آور محيط اطراف (وجود مواد ضدعفوني كننده) محافظت كند. تجمع لژيونلا در بيوفيلم تابع دماي آب مي باشد دماي بالاتر اين باكتري قادر به از بين بردن ساير باكتري ها خواهد بود. لژيونلا براي ادامه حيات خود در بيوفيلم حتي به آميب هاي آزاد نيز نيازمند نخواهد بود. با توجه به اينكه بيوفيلم در شبكه آب آشاميدني نيز بوجود مي ايد بنابراين شرايط مناسبي را براي رشد و تكثير لژيونلا در آبهاي لوله كشي مهيا مي كند و امكان انتقال باكتري به انسان را فراهم مي نمايد.

ايجاد  لژيونلوز

به طور كلي وقوع لژيونلوز (بصورت تك گير و يا همه گير)  تنها نشانه اي است كه به كمك آن مي توان به آلوده بودن يك منطقه به لژيونلا پي برد. با توجه به اين نكته انتشار جهاني لژيونلا، همه گيري هاي لژيونلوز، وقوع لژيونلا در منابع آب، خاك، هوا و نيز عوامل محيطي موثر بر زندگي و بقاء لژيونلا مورد بحث قرار ميگيرند. گزارش هايي از وقوع لژيونلوز از آمريكاي شمالي و جنوبي، آسيا، استراليا، نيوزلند، اروپا و آفريقا وجود دارند. چون تشخيص موارد لژيونلوز مستلزم بررسي هاي دقيق و در عين حال تخصصي مي باشد بنابراين تعيين انسيدانس آن مشكل بنظر مي رسد. از جمله عواملي كه در گزارش سريع لژيونلوز و در نتيجه تعيين نقاط آلوده موثر مي باشد وجود يك شبكه ملّي مراقبت از آن و نيز آشنا بودن كادر پزشكي با اين بيماري است. تحقيقات و بررسي هاي انجام شده مويد اين است كه لژيونلا انتشار جهاني دارد با اينحال بيشتر گزارشات موجود مربوط به كشور هاي پيشرفته صنعتي هستند. اگر از عواملي چون وجود روش هاي تشخيصي مطمئن، سيستم هاي متفاوت اپيدميولوژيك و مراقبت از اين بيماري در كشور هاي مختلف جهان صرفنظر كنيم شايد علت اين امر را بتوان در وجود گسترده مخازن صنعتي آب گرم (55-35 درجه سانتيگراد) در كشور هاي صنعتي پيدا نمود.   

جدول 2 ـ شيوع لژيونلوز در اروپا

 

كشور

موارد

جمعيت

موارد (در ميليون نفر)

كشور

موارد

جمعيت

موارد (در ميليون نفر)

اتريش

20

8

5/2

ج. چك

12

5/10

14/1

اسكاتلند

24

5

80/4

دانمارك

72

5

40/14

اسلواكي

3

5

60/0

سوئد

40

9

44/4

اسپانيا

430

39

03/11

سويس

26

7

7/3

انگلستان

200

52

85/3

ف. روسيه

45

10

50/4

ايتاليا

84

57

47/1

فنلاند

18

5

6/3

ايرلند

0

5/3

0

فرانسه

294

56

25/5

ا. شمالي

0

6/1

0

كرواسي

24

5/1

16

بلژيك

16

10

6/1

مالت

0

4/0

0

پرتغال

16

10

6/1

نوروژ

1

¾

23/.

تركيه

13

30

43/0

هلند

40

5/15

58/2

يونان

7

1

1

 

انتشار لژيونلا

به طور كلي از آنجا كه كشت مرتب و منظم لژيونلا از نمونه هاي محيطي هميشه عملي نمي باشد بنابران شيوع باكتريايي را مي توان از روي همه گيري ها و يا موارد تك گير لژيونلوز دريافت. با توجه به همين موضوع وجود لژيونلا ها در بيشتر نقاط جهان به اثبات رسيده و لژيونلوز از شمال و جنوب آمريكا، آسيا، استراليا، نيوزلند و آفريقا گزارش شده است ولي ميزان بروز واقعي لژيونلوز را در مناطق مذكور نمي توان تعيين كرد. چرا كه اين امر مستلزم برقراري سيستم هاي امنيتي منظم مي باشد. تا امروز بيشترين موارد لژيونلوز از كشور هاي پيشرفته صنعتي گزارش شده است. هرچند انتشار اين عفونت، جهاني بوده و ويژگي جغرافيايي ندارد (جدول 2). وجود مخازن عظيم آب گرم (55-35 درجه سانتيگراد) و سيستم هاي خنك كننده صنعتي در اين گونه كشورها احتمالاً يكي از دلايل اين امر بوده است. البته ضعف سيستم هاي مراقبت بهداشتي و فقدان امكانات تشخيصي در كشورهاي فقير نيز مي توانند در كم بودن گزارشات مربوط به لژيونلوز موثر باشد.

در چند سال اوليه كشف لژيونلا بيشتر موارد همه گير و تك گير لژيونلوز از كشور آمريكا بوده است. بتدريج انگلستان نيز مواردي را گزارش كرد و سپس ساير كشور هاي اروپايي و نيز استراليا و نيوزلند جزو ليست مناطق جغرافيايي آلوده قرار گرفتند.

آلودگي منابع و مخازن مختلف آبي با لژيونلا

مطابق بررسي هاي انجام شده در بيشتر مناطق آلوده لژيونلا به فراواني در منابع طبيعي و غير طبيعي آبي يافت مي شود. براي يافتن علت اين امر تحقيقات زيادي انجام شده و بعد از سال 1985 تقريباً براي همه محققان معلوم شده بود كه توانايي زندگي لژيونلاها در بيوفيلم و نيز قدرت اين باكتري در تعامل با ساير ميكروارگانيسم هاي موجود در بيوفيلم براي زندگي و تكثير آن مخازن آبي اساسي است. ارتباط همزيستي كه لژيونلا با ساير ميكروارگانيسم هاي موجود در بيوفيلم ايجادمي كند (بعضي رسوباتي كه در بيوفيلم ايجاد مي شود) رشد لژيونلا را سرعت مي بخشد. قسمت هاي مختلف منابع طبيعي و مخازن مختلف غير طبيعي آب (آبهاي سطح، آبهاي زير زميني و . . .) ‌از نظر آلودگي با لژيونلا وضعيت متفاوتي دارند.

آبهاي سطحي

به طور كلي لژيونلاها به عنوان باكتري هاي آبزي شناخته شده اند و بنابراين در مخازن آبي فراوان هستند. نمونه هاي زيادي از آب درياچه ها و نهرها مورد آزمايش قرار گرفته و حضور لژيونلا در آنها ثابت شده است. 

تاثيرعوامل محيطي بر زندگي لژيونلا

لژيونلا تنها روي محيط هاي كشت بسيار اختصاصي و تحت شرايط ويژه (دما، رطوبت، PH و نيازهاي غذايي) قابل كشت مي باشند. عليرغم اين واقعيت باكتري مذكور مي تواند تحت شرايط كاملاً متغير محيطي و نيز در داخل مخازن دست ساز آبي زنده مانده و به حيات خود ادامه دهد. راز اين توانايي لژيونلا تا حدودي شناسايي شده و ريشه در قدرت همزيستي آن با ساير ميكروارگانيسم ها (مثل پروتوزئر ها، آلگ ها و ساير باكتري ها) دارد. لژيونلا توانايي ويژه اي براي زندگي در داخل تك ياخته ها دارد. اين واقعيت به باكتري كمك مي كند تا شرايط خطرناكي مثل تغييرات دما و وجود كلر، تركيبات مختلف ضد باكتري و ساير عوامل عفونت زدا را به سلامت تحمل كند.

غالب گونه هاي لژيونلا قادرند آميب ها و ساير پروتوزئر ها را آلوده كرده و در درون آن ها تكثير كنند. حداقل سيزده گونه مختلف از تك ياخته هاي آزاد شامل آكانتاموبا،  هارتمنلا، وولكامفيا، نگلريا، تتراهيمنا و سيكليديوم شناسايي شده اند كه لژيونلا آنها را به عنوان سلول ميزبان در طبيعت مورد استفاده قرار مي دهد. حتي زماني كه نسبت لژيونلا به سلول ميزبان خيلي پايين باشد باز لژيونلا مي تواند به راحتي وارد آن شده و آنرا آلوده سازد. تاكنون گونه هاي متعددي از لژيونلاها حتي لژيونلاهايي كه تاكنون نتوانسته اند آنها را بر روي محيط هاي آزمايشگاهي كشت دهند. شناسايي شده اند كه توانايي رشد در درون تك ياخته ها را دارند. پس از آنكه لژيونلا توسط آميب ميزبان فاگوسيته &