اين سازمان در سال 1359 با تلاش‌هاي شهيد دكتر فياض‌بخش و تصويب شوراي انقلاب، تشكيل گرديد و افتخار خدمت به نيازمندان، خانواده هاي بي‌سرپرست، ايتام، توانخواهان، سالمندان، معلولين و ساير اقشار آسيب‌پذير كشور را دارد. قبل از تأسيس سازمان بهزيستي، انجمن‌ها و سازمان‌هاي مختلفي در حوزة رفاه و حمايت از معلولين، سالمندان و افراد بي‌سرپرست يا بدسرپرست، فعاليت مي‌نمودند امّا به دليل عدم هماهنگي در انجام امور و موازي‌بودن برخي فعاليت‌ها كه حتي در بعضي اوقات در تضاد با يكديگر بودند، در 24 خرداد 1359 اين سازمان تأسيس گرديد.

لايحه قانون راجع به تشكيل سازمان بهزيستي كشور

«در جهت تحقق مفاد اصول 21 و 22 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و به منظور تأمين موجبات برنامه‌ريزي، هماهنگي، نظارت و ارزشيابي و تهية هنجارها و استانداردهاي خدماتي و توسعه دامنه اجراي برنامه هاي بهزيستي در زمينه حمايت از خانواده هاي بي‌سرپرست و نيازمند و ارائه خدمات مختلف به كودكان و تدارك امكانات پيشگيري و توانبخشي حرفه اي و اجتماعي معلولين جسمي و رواني و تجديد تربيت منحرفين اجتماعي و حمايت و نگهداري از كودكان بي‌سرپرست و معلولين غيرقابل توانبخشي و سالمندان و آموزش نيروي انساني خدمات بهزيستي و توانبخشي و تأمين موجبات تشويق، جلب مشاركت و فعاليت‌هاي گروه هاي داوطلب و مؤسسات غيردولتي، سازمان بهزيستي كشور تشكيل مي‌شود.»

پس از تصويب اين لايحه، وظايف سازمان‌هاي زير به همراه كليه كاركنان، به سازمان بهزيستي كشور منتقل گرديد.

1ـ سازمان ملي رفاه خانواده ايران

2ـ سازمان بهزيستي و آموزش كودكان و نوجوانان

3ـ انجمن ملّي حمايت از كودكان

4ـ جمعيت حمايت از اطفال بي‌سرپرست

5ـ انجمن حمايت از معلولين

6ـ سازمان ملّي رفاه ناشنوايان ايران

7ـ سازمان ملي بهزيستي ناشنوايان ايران

8ـ واحد حمايت از خانواده هاي بي‌سرپرست سازمان شاهنشاهي خدمات اجتماعي سابق

9ـ سازمان ملّي رفاه نابينايان

10ـ كلّيه خانه هاي فرهنگ روستايي كه قبلا تحت نظر وزارت كشاورزي، اداره مي‌شد

11ـ واحدهاي تربيتي شهرداري‌هاي سراسر كشور

در ابتدا كميته امداد امام خميني (ره) و بنياد شهيد انقلاب اسلامي نيز در سازمان بهزيستي كشور ادغام گرديدند امّا بعدها با تصويب مجلس شوراي اسلامي از سازمان بهزيستي جدا شدند.

معاونت‌هاي تخصصي سازمان بهزيستي

1ـ معاونت امور فرهنگي و پيشگيري

2ـ معاونت امور اجتماعي

3ـ معاونت امور توانبخشي

معاونت امور فرهنگي و پيشگيري از معلوليت‌ها

اين معاونت طراحي، نظارت و اجراي فعاليت‌هاي پيشگيري از معلوليت‌ها و آسيب‌هاي اجتماعي جهت دستيابي به جامعه سالم (سلامت فرد، خانواده و جامعه) و اهداف زير را دنبال مي‌كند:

1- شناسايي علل بروز معلوليت‌ها و آسيب‌هاي اجتماعي

2- كاهش مداوم بروز، توسعه و شدت معلوليت‌ها و آسيب‌هاي اجتماعي

3- اصلاح يا تغيير عوامل محيطي كه بطور غيرمستقيم در بروز معلوليت‌ها و آسيب‌هاي اجتماعي، تأثير دارند، از طريق اقدام براي سلامت و پيشرفت فرهنگي و اقدام براي گسترش مهارت‌هاي زيستي (اعم از زيست شناختي، روانشناختي و جامعه شناختي )

4- تقويت و يا ايجاد منابع موثر در پيشگيري.

استراتژي‌ها

1- توجه و تأكيد بر ابعاد زيستي، رواني و جامعه شناختي انسان

2- هدف گيري 100% جامعه مورد نظر

3- سازگاري برنامه ها با شرايط اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي

4- استفاده از مشاركت جامعه

5- ارتباط، هماهنگي و همكاري با همة بخش‌هاي مرتبط

راهكارها

1- ايجاد شبكه پيشگيري از طريق اِعمال مديريت هماهنگ و عدم تمركز در برنامه ريزي و اجرا

2- تأمين نيروي انساني متخصص

3- تأمين اطلاعات از طريق شناسايي و برقراري ارتباط با منابع اطلاعاتي، پژوهش خصوصاً پژوهش‌هاي همه‌گيرشناختي و سبب شناختي، و شناسايي و تعيين گروه هدف در هر عمليات پيشگيري

4- شناسايي و بكارگيري ابزار مناسب پيشگيري و ايجاد ابزار جديد پيشگيري

5- طراحي برنامه هاي پيشگيري با رعايت انعطاف، تنوع و تعدد لازم

6- نظارت بر حُسن اجراي برنامه هاي پيشگيري از طريق ارزشيابي حسن اجرا و بررسي تأثيرات برنامه و مقايسة آن با اهداف پيش بيني شده

7- تدارك و اجراي برنامه هاي ارائه بازخورد به جامعه، بخش‌هاي مرتبط و شبكه پيشگيري.

فعاليت‌هاي معاونت امور فرهنگي

با استناد به اهداف، استراتژي‌ها و راهكارهاي فوق، فعاليت‌هاي معاونت امور فرهنگي و پيشگيري در4 بخش پيشگيري از معلوليت‌ها، پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي، مشاوره و پيشگيري و امور اعتياد ارائه مي‌شود :

1 ـ پيشگيري از معلوليت‌ها

افزايش سطح آگاهي گروه مخاطب و همچنين طراحي و اجراي برنامه هاي غربالگري از اهم فعاليت‌هاي اين قسمت مي‌باشد. طرح‌هاي پيشگيري از آمبليوپي در كودكان 3 تا 6 ساله، پيشگيري از ناشنوايي نوزادان و شيرخواران، كم‌كاري تيروئيد و نقش آن در عقب‌ماندگي ذهني در كشور، طرح آموزش به منظور كاهش بروز معلوليت‌ها و مرگ در اثر انفجار مين در مناطق جنگي كشور، پيشگيري از اختلالات ژنتيك، آموزش پيشگيري از معلوليت‌ها و آسيب‌هاي اجتماعي براي مناطق روستايي و شهري، آموزش پيشگيري از معلوليت‌ها و آسيب‌هاي اجتماعي در سوادآموزان نهضت سوادآموزي از جمله فعاليت‌هاي اين حوزه مي‌باشد. تأسيس مراكز مشاوره ژنتيك از ديگر اقدامات معاونت پيشگيري سازمان بهزيستي مي‌باشد. هم‌اكنون در تمامي استان‌هاي كشور، اين مراكز مشغول به ارائه خدمت مي‌باشند. برگزاري دوره هاي آموزشي مشاوره ژنتيك براي پزشكان و ديگر متخصصين گروه پزشكي از ديگر فعاليت‌هاي اين معاونت است.

2 ـ پيشگيري و امور اعتياد

با توجه به اينكه سوء مصرف مواد، به عنوان يكي از بزرگ‌ترين معضلات اجتماعي، سياسي، اقتصادي، امنيتي و بهداشتي كشور بوده و تأثيرات عميق بر روي روند توسعه و سلامت كل جامعه مي‌گذارد، سازمان بهزيستي كشور يكي از فعاليت‌هاي عمده خود را به موضوع پيشگيري، درمان و انجام پژوهش‌هاي كاربردي در مورد اعتياد، اختصاص داده است و هم‌اكنون برنامه ها و طرح‌هاي زيادي در حال انجام مي‌باشد كه از جمله مي‌توان به طرح پيشگيري از اعتياد در مدارس، پيشگيري از اعتياد در محله هاي شهري و روستايي، پيشگيري از اعتياد مبتني بر خانواده، پيشگيري از اعتياد در محل‌هاي كار، طرح‌هاي پيشگيري از عود اعتياد، سم‌زدايي معتادان با داروها و روش‌هاي مختلف، و توانمندسازي معتادان بهبود يافته، اشاره نمود. همچنين با توجه به اهداف برنامة سوّم و چهارم توسعه، سازمان بهزيستي كشور به طور جدي به تسهيل توسعه مشاركت بخش خصوصي در پيشگيري و درمان اعتياد، اقدام نموده است.

3 ـ مشاوره

ارائه خدمات مشاوره حضوري و تلفني در مورد مسايل رواني، عاطفي، خانوادگي و اجتماعي از ديگر فعاليت‌هاي اين معاونت مي‌باشد. هم‌اكنون تلفن 148 در سراسر كشور، آماده ارائه خدمات مشاوره تلفني به هم‌وطنان عزيز بوده و اين سيستم، دايماً در حال پيشرفت و توسعه مي‌باشد تا بتواند پاسخگوي سيل عظيم تماس‌هاي تلفني با اين مراكز باشد. براي مثال در سال 1381، فقط در شهر تهران حدود يك ميليون تلفن به مراكز مشاوره شده است. خدمات مشاوره تلفني، رايگان است و مخابرات هيچ هزينه اي از فرد تماس‌گيرنده دريافت نمي‌كند. هم‌چنين بيش از 100 مركز مشاوره حضوري سازمان بهزيستي در سراسر كشور، فعال مي‌باشند.

4 ـ پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي

با افزايش تماس‌هاي اجتماعي و ورود متغيّرهاي زياد در اين واكنش‌ها، تغييرات سريع اجتماعي و فرهنگي كه حاصل تكامل طبيعي فرهنگ‌ها مي‌باشد، و فرو ريختن مرزهاي فرهنگي و اجتماعي؛ آسيب‌هاي اجتماعي متعددي به وجود آمده و يا آسيب‌هاي اجتماعي قبلي به شكل ديگري پديدار گرديده‌اند. به همين دليل در بحث ارتقاي سلامت، توجّه به بهداشت‌ روان از راهبردهاي مهم در پيشگيري اوّليه از آسيب‌هاي اجتماعي، محسوب مي‌شود. به همين دليل سازمان بهزيستي يكي از فعاليت‌هاي خود را پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي قـرار داده اسـت كه در اين راستـا برنامه هاي متعدّدي در حال اجرا مي‌باشد. برنامه آموزش مهارت‌هاي زندگي (Life Skills) از برنامه هاي مهم اين سازمان مي‌باشد. اين مهارت‌ها شامل مهارت‌هاي فردي و روابط بين‌فردي، مهارت‌هاي شناختي و جسماني مي‌گردد. در اين برنامه، مهارت‌هايي از قبيل مهارت خودآگاهي، مهارت ارتباط مؤثر، روابط بين‌فردي، مهارت تفكر خلاق / تفكر انتقادي، مهارت حل مشكل / تصميم‌گيري، و مهارت مقابله با استرس / مقابله با هيجانات منفي، به گروه مخاطب آموزش داده مي‌شود. برنامه آموزش خانواده (Family Life Education)، برنامه روان‌ بهداشت‌ياران مدارس، و برنامه همياران سلامت‌ روان، از ديگر برنامه ها در اين حوزه مي‌باشند. در برنامه همياران سلامت روان، همياران كه افراد داوطلب مي‌باشند پس از آموزش كافي، زير نظر كارشناسان سازمان بهزيستي به فعاليت جهت ارتقاي سلامت روان محلة خود مي‌پردازند.

معاونت امور اجتماعي (حمايت خانواده)

اين معاونت، مسئول ارائه و انجام برنامه هاي خدمات اجتماعي بشرح زير مي‌باشد:

شرح فعاليت‌ها و خدمات معاونت امور اجتماعي

1- ارائه خدمات حمايتي، مشاوره اي، مادي و معنوي به خانواده هاي بي سرپرست و نيازمند كه به دلايلي از قبيل فوت سرپرست، زنداني شدن سرپرست، مفقودالاثر شدن سرپرست، به سربازي رفتن سرپرست، طلاق و … فاقد سرپرست بوده و قادر به تأمين حداقل نيازهاي اساسي خود نمي‌باشند، از طريق ارائه كمك‌هاي مالي مانند پرداخت مستمري ماهانه، پرداخت كمك هزينه تحصيلي و آموزشي به دانش آموزان و دانشجويان، كمك‌هاي سرمايه اي، كمك هزينه هاي مسكن، درمان، پوشاك، تهيه وسايل زندگي، تهيه جهيزيه. به موجب مصوبه شماره 594/ق مورخ 1/9/71 مجلس شوراي اسلامي، قانون تأمين زنان و كودكان بي سرپرست يا بدسرپرست نيز كه به سازمان بهزيستي محول شده در اين حوزه اجرا مي‌گردد.

2 - ارائه خدمات مددكاري و مشاوره مددكاري اجتماعي، جايگاه خاصي در مراحل مختلف ارائه انواع خدمات بهزيستي به خدمت گيرندگان دارد و مراجعه مددجو به بهزيستي به منظور سرويس گيري از مراكز خدماتي، از واحد مددكاري آغاز ميگردد. خدمات مددكاري، شامل مصاحبه با مددجو، بازديد منزل و ساير روش‌هاي مددكاري، شناخت و تصوير نسبتاً روشني از وضع اقتصادي و اجتماعي و وضع روحي و جسمي و فرهنگي اعضاي آن و در نتيجه كميّت و كيفيّت نيازهاي برآورد نشده خدمت گيرنده به دست مي‌دهد. خدمات مددكاري اجتماعي حتي پس از ترخيص خدمت گيرنده و خانوار در مرحله پيگيري نيز ادامه دارد.

3- ارائه آموزش‌هاي فنّي و حرفه اي از طريق كلاس‌هاي آموزش خياطي، قالي بافي، پارچه بافي، گليم بافي در جهت حرفه آموزي و اشتغال خدمت گيرندگان و استقلال اقتصادي آنان

4- ارائه آموزش‌هاي پيش دبستاني در مهدهاي كودك به كودكان 3 ماهه تا 6 ساله كه اين فعاليت به صورت‌هاي زير انجام مي‌شود :

الف – ارائه خدمات آموزشي تربيـتي روزانـه كودكان متـعلق بـه خانواده هاي نيازمند و بي سرپرست در مهدهاي كودك دولتي در مجتمع‌هاي خدمات اجتماعي كه تأمين اعتبار و انجام كليّه خدمات مربوطه توسط سازمان بهزيستي كشور انجام مي‌شود.

ب – صدور مجوّز و ارائه ضوابط اداره و آموزش كودكان و نظارت مستمر بر فعاليت مهدهاي كودك خصوصي كه از طريق سرمايه گذاري بخش خصوصي ايجاد و اداره ميشوند.

ج – برنامه ريزي و نظارت بر فعاليّت مهدهاي كودك خودكفا كه در وزارتخانه ها و موسسات دولتي به منظور رفاه حال زنان شاغل ايجاد ميگردند و در چارچوب آيين نامه ها و دستورالعمل‌هاي سازمان بهزيستي انجام وظيفه مي‌نمايند.

5 - حضانت و نگهداري شبانه روزي اطفال و نوجوانان بي سرپرست و بدسرپرست در واحدهاي شبانه روزي و شيرخوارگاه ها و واگذاري امر حضانت و سرپرستي كودكان به خانواده هاي صلاحيت دار و ارائه برنامه هاي تربيتي، مراقبتي، پرورش و آموزش امور تحصيلي تا زمان تشكيل زندگي مستقل.

6- پرداخت كمك‌هاي مالي (امداد ماهيانه) و مشاوره اي به كودكان بي سرپرست كه بصورت مستقل زندگي مي‌كنند يا توسط افراد داوطلب نگهداري مي‌شوند.

7 -

ارائه خدمات آموزشي، عقيدتي و تربيت بدني و فرهنگي و برقراري اردوهاي تربيتي براي جوانان و نوجوانان متعلق به خانواده هاي نيازمند و بي سرپرست در جهت پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي

8 - تهيه و توزيع شير خشك جهت كودكان فاقد والدين و معلولين كه در مراكز شبانه روزي يا خانواده نگهداري ميشوند و كودكاني كه مادر به دلايل پزشكي قادر به شيردادن بـه آنها نبوده و نيازمند مي‌باشند.

9 ـ بازپروري زنان ويژه كه به دلايلي دچار آسيب اجتماعي گرديده‌‌اند، تا مرحله بازگشت به خانواده يا تشكيل زندگي مستقل.

معاونت امور توانبخشي

توانبخشي با هدف يكپارچه سازي و عادي نمودن زندگي معلولين بعنوان شهروندان فعال جامعه، اقدامات خود را به انجام مي‌رساند و به همين جهت در چندين محور اساسي و گسترده در جهت ايجاد فرصت‌هاي مساوي براي معلولين گام بر مي دارد، تا فرد معلول با كسب ارتقاء لازم و اطمينان كامل و شناخت مسئوليت‌ها،‌ بعنوان عضوي از اعضاء اجتماع بتواند از حقوق مساوي چون ساير افراد جامعه بهره مند شود. در اين يكسان سازي فرصت‌ها و شرايط، مشاركت مردم نقش تعيين كننده اي را دارا مي‌باشد.

مهمترين فعاليت‌ها و خدماتي كه در اين برنامه انجام مي‌گيرد به قرار زير مي‌باشد :

1- خدمات توانبخشي اجتماعي

فعاليت‌هاي زير در خدمات توانبخشي اجتماعي صورت مي‌پذيرد : خدمت مددكاري بصورت تشكيل پرونده و بررسي وضعيت اجتماعي و اقتصادي خدمت گيرندگان و خانواده هاي آن‌ها و راهنمايي و مشاوره مددكاري

· مناسب سازي محيط شهري و اماكن عمومي

· مناسب سازي محيط مسكوني معلولين

· خدمات مشاوره و راهنمايي از طريق روانشناسي

· خدمات آموزشي پيش دبستاني جهت كودكان داراي معلوليت شديد

· كمك به تحصيل و تحصيلات تكميلي جهت معلولين

· ارائه خدمات و كمكهاي مالي از قبيل مسكن، وام بانكي، هزينه ازدواج، تهيه لوازم ضروري زندگي و …

· ارائه آموزشهاي خاص جهت ناشنوايان و نابينايان و عقب ماندگان ذهني (در قالب مراكز روزانه آموزشي توانبخشي)

· رسيدگي به امور معلولين جسمي ـ حركتي و سالمندان

· خدمات نگهداري و شبانه روزي سالمندان و معلولين (جسمي ـ حركتي و عقب ماندگان ذهني)، كه در اين مراكز، معلولين و سالمنداني كه قادر به انجام امور شخصي نبوده و يا بي سرپرست بوده و يا عقب ماندگان ذهني كه بهداشت رواني خانواده را به خطر مي‌اندازند و يا خدمت گيرندگان مجهول‌الهويه نگهداري مي‌شوند.

2- خدمات توانبخشي حرفه اي

آن قسمت از مراحل تدريجي، پيـوسته و هماهنگ شامل تـدارك گروهي از خدمات حرفه اي يعني راهنمايي حرفه اي، آموزش حرفه اي و نيز گزينش حرفه مناسب، كه براي مدد دادن به معلولين به منظور پيدا كردن و حفظ شغل در نظر گرفته شده است، مي‌باشد.

بنابراين خدمات توانبخشي حرفه اي بايد مقدماتي فراهم آورد تا افرادي كه داراي معلوليت‌هايي هستند بتوانند استقلال اقتصادي و اجتماعي كسب كرده و شأن و احترام خويش را بدست آوردند. در اين بخش بر اساس تعريف فوق. فعاليت‌هاي ذيل در توانبخشي حرفه اي انجام مي‌پذيرد :

· ارزشيابي حرفه اي معلولين جويا و متقاضي كار و خدمات توانبخشي حرفه اي

· مشاوره و راهنمايي حرفه اي معلولين

· آموزش فني و حرفه اي در كارگاه هاي تحت پوشش سازمان

· معرفي جهت آموزش فني و حرفه اي به خارج از سازمان ارائه خدمات سنجش علايق شغلي و استعداد حرفه اي ـ روان سنجي و غيره

· آموزش مهارت‌هاي سازگاري اجتماعي و ارتباطي

· ارتباطات مستمر بين سازماني و خارج از دستگاه هاي دولتي جهت فراهم نمودن زمينه اشتغال معلولين

· آگاه سازي جامعه در جهت آشنايي با توانايي‌هاي حرفه اي معلولين

· ارزشيابي تشخيصي جهت تعيين تكليف معلولين از ديدگاه آموزش و اشتغال فني و حرفه اي

3- خدمات توانپزشكي

خدمات توانپزشكي شامل خدمات پزشكي و توانبخشي بوده و اين خدمات در جهت خودكفايي معلولين مي‌باشد. خدمات توانپزشكي در كلينيك‌هاي توانبخشي بصورت تيمي امكان پذير بوده و علاوه بر پزشك كه كارهاي درماني را انجام مي‌دهد، بر طبق نياز معلولين، گروه هاي ديگر توانبخشي در تيم شركت مي‌نمايند اين گروه ها شامل فيزيوتراپي، كاردرماني، گفتاردرماني، شنوايي شناسي. ارتوپدي فني، پرستاران و روانشناسان مي‌باشند.

در خدمات توانپزشكي از وسايل ساده و پيـشرفته جـهت تـوانبخشي معلولين استفاده مي‌گردد. در كنـار تجهيـزات، يكسري فعاليت‌ها از طريـق تكنـيكها و روش‌هاي مشاوره اي مي‌باشد. مانند كاردرماني، گفتاردرماني و شنوايي شناسي (در زمينه تربيت شنيداري)

در خدمات توانبخشي و توانپزشكي معلولين، گهگاه ناگزيرند از وسايل كمك توانبخشي، استفاده نمايند مانند سمعك، ويلچر، عصا (زير بغل، آرنجي)، تشك مواج … و نيز گاهي جهت ارتقاء فعاليت از ارتزهـا و پروتزهـا (مانند كفش طبّي، انواع بريس‌ها، اندام مصنوعي و … ) استفاده مي‌شود. در اين بخش بر اساس نظرات فوق، فعاليت‌هاي ذيل در خدمات توانپزشكي انجام مي پذيرد :

· تشكيل بانك اطلاعاتي در خصوص تجهيزات توانبخشي

· تهيه استاندارد جهت كلينيك‌هاي توانبخشي از لحاظ نيرو، فضا، مكان و تجهيزات توانبخشي

· نظارت بر كار كلينيك‌هاي توانبخشي

· نظارت بر كار پزشكان و پرستاران و گروه هاي توانبخشي در مراكز نگهداري

· نظارت بر بهداشت و تغذيه و داروي مراكز نگهداري

بررسي نيازهاي تجهيزاتي و وسايل كمك توانبخشي

· تهيه بولتن‌هاي آموزشي جهت استفاده از وسايل كمك توانبخشي و آموزش مسائل توانبخشي

· برگزاري همايش‌هاي آموزشي و اجرايي جهت يكسان سازي فعاليت‌هاي كلينيك‌هاي توانبخشي

4- خدمات تربيت بدني معلولين

بارور نمودن اوقات فراغت معلولين و توسعه و تقويت و حمايت از فعاليت‌هاي ورزشي به منظور تأمين سلامت، نشاط روحي و بازتواني جسمي آنان مهمترين اهداف تربيت بدني معلولين در اين حوزه مي‌باشد. در اين راستا، آگاهسازي و ارتقاء دانش مربيان و معلولين و خانواده هاي آنان، برگزاري دوره هاي آموزشي و تربيت مربي ورزش ويژه معلولين، تأليف كتب جزوات و نوارهاي آموزشي، برگزاري اردوها و مسابقات ويژه معلولين جسمي، ذهني و نابينا و ناشنوا و تأمين وسايل ورزشي ويژه از مهمترين اقدامات اين بخش مي‌باشد.

5- توانبخشي مبتني بر جامعه

راهبرد توانبخشي مبتني بر جامعه به عنوان روشي براي پيوستن توانبخشي به خدمات بهداشتي درماني و تكميل فرآيند ارائه اين خدمات و توسعه در جامعه محلي مطرح گرديده است. اقدامات براي انجام توانبخشي مبتني بر جامعه در كشور از سال 1372 با ترجمه مجموعه 30 كتابچه آموزشي سازماني جهاني بهداشت آغاز و با مساعدت معاونت امور بهداشتي وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي در دو منطقه بيارجمند و ميامي شهرستان شاهرود آغاز و هم اينك در 20 شهرستان از 14 استان كشور به اجرا درآمده است.

مهمترين اقدامات در توانبخشي مبتني بر جامعه عبارتند از :

· آموزش بهورزان، كاردان‌ها، كارشناسان و پزشكان شبكه بهداشت و درمان در شهرستان‌ها

· شناسايي معلولين توسط بهورزان و ارائه خدمات آموزشي و توانبخشي مورد نياز در سطح خانه هاي بهداشت

· ارجاع موارد معلوليت نيازمند به خدمات تخصصي تر به سطوح بالاتر

· ارائه خدمات تخصصي با همكاري درمانگران بهزيستي در سطح شهرستان

· تأمين وسايل كمك توانبخشي مورد نياز معلولين

· تلاش براي مناسب سازي محيط مسكوني معلولين

· تشكيل شوراي توانبخشي محلي در سطح روستا و بخش

· تلاش براي حل مشكل اشتغال معلولين شناسايي شده و نيازمند شغل

· حمايت مالي از معلولين شناسايي شده نيازمند

دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي

عوامل متعددي در ˝پيشرفت و تعالي˝ جوامع بشري نقش دارند. در جامعه اي كه مردم آن از سلامت، رفاه و امنيت بيشتري برخوردار و بهره مند گردند، دستيابي به پيشرفت، عملي تر و امكان پذير خواهد بود. به كارگيري علوم، تخصص و تجربه در خدمت سلامت، رفاه و تأمين اجتماعي چرخه اين پويايي را سرعت بيشتري خواهد بخشيد و برنامه ريزي‌هاي مناسب و اصولي، نقش بسزايي در برآورده كردن اين مهم، ايفاد مي‌نمايد. به منظور تربيت نيروي انساني در رشته ها و مقاطع مختلف دانشگاهي بر حسب نيازها و اولويت‌هاي ملّي و منطقه اي و در نظر گرفتن تحوّل نيازها از نظر زماني و مكاني در زمينه علوم توانبخشي، بهزيستي و رفاه اجتماعي؛دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي تاسيس گرديد.

محورهاي اصلي فعاليت‌هاي دانشگاه

1 - آموزش مداوم شاغلين در خدمات توانبخشي و بهزيستي كشور به منظور ارتقاء سطح مهارت حرفه اي و توانمندسازي بخش‌هاي عملياتي همگام با توسعه دانش و فنآوري، از طريق تشكيل انواع دوره هاي آموزشي كوتاه مدت، ميان مدت و بلند مدت بر حسب نيازها و ضرورت‌ها.

عناوين رشته هاي موجود دانشگاه در مقاطع مختلف تحصيلي

مقطع تحصيلي					عنوان رشته
رزيدنتي	Ph.D	كارشناسي ارشد	كارشناسي	كارداني	عنوان رشته
*	-	-	-	-	روانپزشكي	1
-	*	*	-	-	روانشناسي باليني	2
-	-	*	*	-	پرستاري	3
-	-	*	*	-	كاردرماني	4
-	*	*	*	-	گفتاردرماني	5
-	-	*	*	-	فيزيوتراپي	6
-	-	*	*	-	اندام‌هاي مصنوعي	7
-	-	*	*	-	مددكاري اجتماعي	8
-	-	*	-	-	مديريت توانبخشي	9
-	-	*	-	-	ژنتيك انساني	10
-	-	*	-	-	مشاوره	11
-	-	-	-	*	ورزشي معلولين	12
-	-	*	-	-	مديريت رفاه اجتماعي	13
-	-	-	*	-	كودكان استثنايي ( گفتار و زبان )	14
-	-	*	-	-	پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي	15
-	-	-	-	*	معلولين ذهني	16
-	-	-	-	*	پيش دبستاني	17
-	-	*	-	-	توانبخشي حرفه اي	18

2 - تشكيل كارگاه هاي آموزشي تخصصي در تمامي رشته ها و زمينه هاي مورد نياز.

3 - راهبري و اجراي طرح‌هاي پژوهشي در زمينه علوم توانبخشي و بهزيستي به منظور فراهم آوردن مباني علمي لازم جهت برنامه ريزي، مديريت و اجراي بهتر كلّيه فعاليت‌ها و خدمات مذكور.

4 - تشكيل گنگره ها، سمينارها و سمپوزيوم‌هاي علمي، آموزشي و ترويجي به منظور تقويت مباني فرهنگ توانبخشي و بهزيستي در جامعه و بويژه آموزش علمي كاربردي دانشجويان، كارشناسان، مديران و ساير گروه هاي مرتبط

5 - تدوين، توليد و انتشار متون علمي و آموزشي در حوزه علوم بهزيستي، توانبخشي، و رفاه اجتماعي.

6 - انجام خدمات مشاوره اي علمي كاربردي در حوزه هاي مختلف تخصصي مورد نياز در سازمانهاي مختلف كشور از طريق ايجاد كميته هاي فني ـ تخصصي، علمي، مشورتي و يا ارائه گزارش‌هاي كارشناسي.

7 - برنامه ريزي، سازماندهي و عرضه خدمات پيشگيري و درماني و به ويژه آموزشي در سطح جامعه از طريق كلينيك‌ها، بيمارستان‌ها و ساير موسسات مرتبط.

ويژگي‌هاي دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي

· ديدگاه هاي جامع و نگرش فراگير بر امر رفاه اجتماعي و ماهيت بين بخشي

· تأكيد بر اهميت پيشگيري و توانبخشي در ساختار رفاه اجتماعي

· برخورداري از رويكردهاي جامعه نگر، آينده نگر، انعطاف پذير و پويا در امر رفاه اجتماعي

· ارائه مهارت‌هاي تخصصي لازم به منظور معنا بخشيدن به ارتقاء كيفيت زندگي جامعه، از مراحل قبل از تولد تا سالمندي

· مرجع علمي و مشاوره اي براي مراكز دولتي و غيردولتي در امور توانبخشي و رفاه اجتماعي

فهرست جلد اوّل كتاب

آكروبات (PDF)

ابتداي صفحه