مسائل بهداشتي در سوانح و حوادث

 

دكتر مجتبي صداقت

دانشگاه علوم پزشكي تهران، بخش پزشكي اجتماعي

اهداف درس

واژه هاي كليدي

            حوادث، سوانح، مديريت بلايا، پژوهش در سوانح

1 ) مقدمه

بلاياي طبيعي از عواملي به شمار مي‌روند كه همه روزه جوامع بشري را مورد تهديد قرار مي‌دهند. تاريخ تمام ملل، مملو از شواهد عيني و بعضاً مكتوب از وقوع بلاياي طبيعي است كه در برهه هايي از زمان موجب از هم گسيختگي هاي وسيع اجتماعي، اقتصادي و حتي سياسي گرديده است. امروزه نيز آسيب هاي ناشي از بلايا را در بسياري از نقاط جهان مي‌توان ديد كه متاسفانه در بسياري از موارد فعاليت هاي انسان موجب تشديد آن ها مي‌گردد. اثرات سوء بلايا در جمعيت هاي انساني در كشورهايي كه با تخريب محيط زيست، ساختمان هاي با ساخت نامطلوب، شرايط آب و هوايي دگرگون و داراي جمعيت فقرزده باشند بيشتر است. فقدان كاركنان آموزش ديده و ماهر، سازمان ها، ارتباطات، حمل و نقل و ساير منابع براي برخورد سريع و موثر با حوادث باعث جدّي‌تر شدن آسيب هاي ناشي از بلايا مي‌گردد.

از آنجا كه كاركنان حرفه هاي پزشكي، متولي و مسئول اصلي حفظ و ارتقاء سلامت افراد جامعه به حساب مي‌آيند، آگاهي از مفاهيم كلّي در مديريت بلايا و بعضاً رويكردهاي اختصاصي در جهت كاهش آسيب ها و عوارض ناشي از آنها براي آنان امري مهم تلقي مي‌گردد.

2 ) تعاريف و تقسيم بندي

بلا به عنوان "هر گونه برهم ريختگي محيط زيست انساني كه بيش از توانايي جامعه براي كاركرد طبيعي باشد" تعريف شده است حادثه اي كه در يك جامعه بلاست ممكن است در جامعه ديگر نباشد زيرا بلا تنها هنگامي روي مي‌دهد كه جامعه نتواند اثرات آن بر مردم را جبران كند. ساير تعاريف، منعكس كننده نظرات سازمان هاي مختلف مي‌باشند مثلا سازمان بهداشت آمريكا بلا را اينچنين تعريف مي‌كنند: رويدادي انسان ساخت يا طبيعي كه موجب گسست عمده اي در ارائه مقدمات مربوط به سلامت و تهديدي بزرگ و بلافاصله نسبت به سلامت عمومي مي‌گردد و كشور مبتلا نياز به كمك خارجي براي پاسخ دهي به آن وضعيت دارد. تعريف بانك جهاني از بلايا بدين گونه است: يك رويداد غير منتظره در يك مدت محدود كه به جد، اقتصاد كشور را بر هم مي‌زند.

بلايا مي‌توانند منشاء طبيعي يا تكنولوژيك داشته باشند، اگر چه عوامل تكنولوژي اغلب تاثير بلايا بر انسان را تشديد مي‌كنند مثل طراحي و ساخت مسكن. براي بلاياي طبيعي در طبقه بندي بين‌المللي بيماري ها  ICD-10 در زيرعنوان نيروهاي طبيعي اين طبقه بندي صورت گرفته است: 1 ـ  زلزله 2 ـ  آتشفشان 3 ـ  بهمن، رانش زمين يا ساير حركات زمين 4 ـ طوفان هاي شديد مثل گردباد، تندباد، موج هاي بلند ناشي از طوفان، باران هاي سيل آسا، كوران برف 5 ـ سيل: به عنوان اثر مستقيم يا ديررس طوفـان يا ذوب يخ ها و برف، 6 ـ ساير موارد و ازجمله نيروهاي غيراختصاصي طبيعت. خشكسالي، بيابان زايي، آتش سوزي جنگل ها، هجوم ملخ ها و بسياري از وقايع ديگر را مي‌توان در ليست بلاياي طبيعي قرارداد.

شايع ترين بلايا امروزه خشكسالي و سيل مي‌باشند و به نظر مي‌رسد هر دو رو به افزايشند. در حالي كه در بعضي كشورها تخريب طبيعت به دليل افزايش جمعيت مسئول عمده اين حوادث به شمار مي‌آيد. در بعضي ديگر تخريب كوته بينانه محيط زيست طبيعي براي انجام كارهاي كشاورزي يا ساير استفاده ها باعث اين امر مي‌گردد با اينكه بسياري از بلايا به شكل حاد و ناگهاني روي مي‌دهند ولي در اكثر موارد ردپاي عوامل انسان ساخت يا آسيب به طبيعت را مي‌توان در آنها جست، بسياري از بلايا تاثير درازمدتي بر جمعيت دارند كه براي يك نسل و يا بيشتر باقي مي‌مانند.

3 ) اپيدميولوژي

بيشتر مرگ و ميرها، جراحات و آسيب هاي ناشي از بلايا در فقيرترين كشورهاي جهان روي مي‌دهد. محاسبه بار آسيب هاي غيركشنده ناشي از بلايا اغلب دشوار است كه بخشي از آن به دليل فقدان تعريف مناسب براي اينگونه آسيب ها مي‌باشد بيشترين مرگ و مير ناشي از زلزله در قرن اخير در كشورهاي در حال توسعه روي داده است. دو زمين لرزه با بيشترين تعداد مرگ در طي 50 سال اخير، يكي زلزله تانگشان چين در سال 1976 با 469/242 كشته و ديگري در پرو با 66794 كشته روي داده است و شايد بتوان تعداد كشتگان ناشي از زلزله بَم در نيمه دوّم سال 1382 را در رديف سوّم، قرار دهيم. شايان ذكر است كه تقريباً نيمي از مرگ هاي ناشي از زلزله در سطح جهان در چين و تقريباً80% از مرگ ها در چين، ژاپن، ايران، پرو، تركيه، شوروي سابق، شيلي و پاكستان روي داده است.

سيل نسبت به ساير انواع بلاياي طبيعي باعث بيشترين خسارت مي‌شود وحدود 40% از كل آسيب هاي ناشي از بلايا را سيل ايجاد مي‌كند. رود زرد يا Hwang Ho سيل خيزترين رود جهان است. در آمريكا طي 20 سال 90ـ1970، 000 ,150 مرگ، 000 , 500 زخمي و ميلياردها دلار خسارت از بلاياي طبيعي روي داده است.

مركز آمادگي بلايا در آسيا (Asian Disaster Preparedness Center) اطلاعات بلايا در آسيا را بين سال هاي 1986ـ1964 خلاصه كرده و متذكر شده است كه در اين دوران، بيشترين مرگ ها ناشي از زلزله و طوفان ها بوده است. روند تعداد وقايع، كشته ها و افراد آسيب ديده در اثر بلاياي طبيعي و تكنولوژيك در دهه 90 ميلادي در نمودارهاي 1 و 2 ديده مي‌شود.

نمودار 1 ـ روند بلاياي طبيعي طي سال هاي 99-1990

 

در آفريقا، بلاياي مزمن نظير خشكسالي و قحطي بيش از بلاياي حاد مثل زلزله و طوفان آسيب زايي دارند. از بلاياي انسان ساخت و مصنوعي مي‌توان به فاجعه انفجار كارخانه توليد حشره كش در بوپال هند با 4000 نفر كشته و حداقل 50000 مجروح، انفجار گاز در مكزيك با 400 كشته و 5000 مجروح و فاجعه اتمي چرنوبيل در شوروي سابق اشاره نمود. با اينكه اعداد و ارقام زيادي از بلايا موجود است اما مطالعات اپيدميولوژيك معدودي براي شناخت عوامل خطر انجام شده است.

 

نمودار 2 ـ روند حوادث تكنولوژيك، طي سال هاي 99-1990

 

به عنوان مثال مي‌توان به بررسي عوامل موثر در مرگ پس از فرو ريختن ساختمان ها، شكل و نوع ضايعات و رابطه آنها با طراحي ساختمان، عوامل موثر در زنده ماندن پس از بلايا، مناسب ترين وسائل براي عمليات نجات و آمادگي اورژانس و ساير عواملي كه مي‌توانند براي برنامه ريزي مداخلات مناسب چه براي پيشگيري از ضايعات و چه براي كاهش عوارض آنها، اشاره كرد.

وضعيت ايران

جمهوري اسلامي ايران از مساحت 1648000 متر مربع، جمعيتي بالغ بر 71 ميليون نفر و رشد سالانه جمعيت معادل  (8/7) اميد به زندگي در بدو تولد6/68 سال و ميزان با سوادي (73%) برخوردار است 90% از جمعيت از آب آشاميدني سالم برخوردارند و ميزان مرگ و مير زير پنج سال آن  54-35 در هزار نفر مي‌باشد. از نظر جغرافيايي، ايران در منطقه اي بسيار مستعد به بلايا قرار گرفته است. تنها در دهه گذشته زلزله هاي ويرانگري در گيلان، زنجان، خراسان، قزوين و بَم، روي داده است كه آمار زيان هاي اقتصادي و انساني ناشي از آن ها ارقام نجومي را تشكيل مي‌دهند. همچنين به دلايل توپوگرافي و تنوع آب و هوايي، بارش هاي سنگين در كشور روي مي‌دهد كه در كنار تخريب پوشش گياهي و عدم رعايت حريم مسيرهاي جريان آب تقريباً همه ساله با سيل هاي مخرب و آسيب هاي فراوان ناشي از آن دست به گريبان است. همچنين به دليل ورود گسترده پناهندگان از كشورهاي همسايه در طي دو دهة گذشته كشور ايران بزرگترين تعداد پناهندگان در دنيا را دارا بوده است.

سازمان هاي دولتي متعددي مسئوليت برخورد با بلايا را به عهده دارند كه مديريت واحد آن ها در سطح استان و استانداري ها به عهده ستاد مقابله، با حوادث غيرمترقبه مي‌باشد. از ميان سازمان هاي درگير در مديريت حوادث مي‌توان به جمعيت هلال احمر اشاره كرد كه از ارگان هاي اصلي كمك رساني انساني در 6 هفته اوّل پس از وقوع بلاياست كه به شكل طبيعي اين وظيفه بيش از اين مدت نيز ادامه مي‌يابد.

4 ) مديريت بلايا

الف) رويكرد جامعه مدار

در اواخر دهه 80 توجه بين‌المللي نسبت به رشد فزاينده آسيب پذيري مردم از منابع و خطرات طبيعي افزايش يافت به گونه اي كه مجمع عمومي سازمان ملل در سال 1989 قطع‌نامه اي را به تصويب رساند كه در آن دهه آخر قرن بيستم را به عنوان دهه بين‌المللي كاهش بلاياي طبيعي ـInternational Decade for   Natural Disaster Reduction (IDNDR) اعلام كرد. در بيانيه گفته شده كه هدف از IDNDR كاهش مرگ ها، آسيب به منابع و از هم گسيختگي هاي اجتماعي و اقتصادي ناشي از بلاياي طبيعي نظير زلزله، طوفان ها، سيل، رانش زمين، آتشفشان، گردبادها، يورش ملخ، خشكسالي و ساير تغييرات طبيعي با منشاء آب و هوايي از طريق فعاليت هاي هماهنگ بين‌المللي بويژه در كشورهاي در حال توسعه مي‌باشد.

به هر حال آنچه كه مسلّم است نظير هر مشكل تهديدگر سلامتي، رويكرد پيشگيرانه به بلايا هزينه ـ  فايده بخش ترين خواهد بود. در پيش گرفتن رويكردي ادغام يافته براي تمام انواع بلايا، موجب كاهش نگرش جبري (Fatalistic) و بسنده نكردن به نجات پس از حادثه مي‌شود اين رويكرد داراي 5 فاز است:

1 ـ  فاز پيش بيني : شامل برنامه ريزي، آمادگي، پيشگيري

2 ـ  فاز هشدار : خبررساني به موقع به هنگام وقوع حادثه

3 ـ  فاز نجات : جهت موفقيت در اين مرحله بايد مردم محلي از قبل براي ايفاي اين نقش آماده باشند

4 ـ  فاز آرام سازي : (Relief) شامل كمك هاي اورژانسي بعد از حادثه

5 ـ  فاز بازتواني : اين مرحله بايد در هماهنگي كامل با فرايند كلي توسعه باشد.

 

تاكيد اصلي در اين بخش بر حركت از سوي اقدامات بدون مقدمه بعد از حادثه به سمت برنامه ريزي و آمادگي قبل از حادثه مي‌باشد. براي برنامه ريزي جهت پيشگيري بايد از يك سيستم مراقبت (Surveillance) در مرحله نجات، همچنين از پژوهش هاي از قبل طراحي شده در اين مرحله بهره جست. با ايجاد چنين سيستمي مي‌توان از ارائه خدمات مناسب به قربانيان سوانح اطمينان حاصل كرد.

رويكرد پيشگيرانه ديگر در كاهش مرگ و مير ناشي از زلزله، محدوديت ساختمان سازي در زمين هاي ناامن و پيش بيني راه هاي تخليه سريع براي زمان زلزله قبل از فرو ريختن ساختمان باشد.

سطوح پيشگيري از بلايا

پيشگيري از بلايا مي‌تواند در سطح محلّي، ملّي يا بين‌المللي انجام شود. در سطح محلي سازمان ملل در سال 1975 جزوه اي براي ساخت ساختمان هاي كم هزينه و مقاوم به زلزله و گردباد منتشر كرده و يونسكو نيز مطلب مشابهي براي مدارس فراهم كرده است. در سطوح بالاتر به اموري مثل ادغام پيشگيري از بلايا در برنامه كلّي توسعه و برنامه ريزي براي يك شهر در مورد مكانيسم هاي پيشگيري از بلايا مي‌توان اشاره كرد.

آموزش، در كاهش بلايا از طريق گسترش مشاركت شهروندان در ايجاد و حفظ جوامع با پايداري بالا در برابر حوادث، نقش كليدي دارد. استفاده هوشمندانه و ابتكاري از رسانه ها در اين ميان نقش سازنده اي خواهد داشت. به عنوان مثال وسايلي مثل فيلم و ويدئو بيش از نوشته و كاغذ، موثرند و يا آموزش هاي فعال (Activity-based Learning) نظير برگزاري راه پيمايي يا رقابت هاي ترسيم پوستر، تاثير بيشتر خود را اثبات كرده اند.

استفاده از تكنولوژي هاي مدرن مثل اينترنت در بهبود روش شناسي آموزش، مشاركت شهروندان و تصميم گيري در شرايط بحراني مي‌تواند موثر باشد. برنامه آموزشي بايد شامل آموزش معلّمين در تمام سطوح باشد و حمايت سازمان يافته و لجستيك و درگيري سياستمداران و رسانه ها نيز الزامي است.

شركت فعال جوامع محلي و سازمان ها يك جزء اساسي در موفقيت سياست و برنامه كاهش بلاياست. موفقيت تجارب مرتبط در اين زمينه در آفريقاي جنوبي و آمريكاي لاتين در القاء تفكر كاهش خطر در سطح جوامع نشان داد كه آسيب پذيري ، يك سرنوشت مَحتوم نيست. جوامع آسيب پذير بويژه در كشورهاي در حال توسعه منابع فوق‌العاده و " ناديده گرفته شده اي" براي اجتناب از آسيب هاي ناشي از بلايا دارند.

 

فوايد رويكرد بر مبناي جامعه در كاهش خطرات بلايا

1 ـ جوامع، سرشار از تجارب كنار آمدن و آمادگي براي مقابله با بلايا هستند. از آنجايي كه مردم محيط خود را مي‌شناسند، بيش از ديگران قادر به پيش بيني وقايع نامطلوب مي‌باشند

2 ـ روش هاي تطابق جوامع، در طول زمان ايجاد شده اند و لذا بهترين روش ها از نظر محيط سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي هستند

3 ـ انگيزش جوامع براي حركت به شكل بالقوه پايدارتر و موثرتر از ساير عوامل ايجاد حركت مي‌باشند

4 ـ جوامع توانمند شده مي‌توانند بعضي علل آسيب پذيري را قبل از بروز حادثه از بين ببرند

5 ـ اگر وضعيت و توانايي زنان در تطابق با بلايا در نظر گرفته شود اثربخشي فعاليت، افزايش چشمگيري خواهد يافت.

 

موانع رويكرد جامعه مدار  

1 ) تفكر قرباني وابسته يا فرهنگ دهنده ـ گيرنده در بلايا

2 ) فقدان مشخصات جامعه مدني در اكثر كشورهاي در حال توسعه

3 ) فاصله بين مديريت در سطوح ملي يا محلي

4 ) عدم استفاده از اطلاعات به عنوان جزئي اساسي در كاهش آسيب ها

ب ـ  برنامه خانواده

بلايا معمولا به شكل ناگهاني و در حالت غفلت روي مي‌دهند. اين امر مي‌تواند باعث شود خانه خود را سريعا ترك كنيد و يا گاهي در منزل خود زنداني شويد. در چنين موقعيتي اگر آب، برق، گاز و تلفن قطع شده باشد چه خواهيد كرد. مسئولين محلي و كاركنان نجات معمولا بعد از حادثه در محل حضور مي‌يابند، اما مسلما نخواهند توانست به همه آسيب ديده ها به موقع كمك رساني كنند.

خانواده ها مي‌توانند و بايد با آمادگي قبلي و با كار گروهي از عهده بلايا برآيند. با برداشت گام هايي كه ذيلا به آنها اشاره مي‌شود شما مي‌توانيد برنامه خانوادگي آمادگي بلاياي خود را تنظيم كنيد. بهترين و مهمترين محافظ و مسئوليت شما اين است كه بدانيد چه بايد بكنيد.

 

1 ـ  جستجو كنيد كه احتمال وقوع چه حادثه اي در محيط شما بيشتر است

الف) با سازمان هاي مرتبط مثل جمعيت هلال احمر، ستاد مقابله با حوادث غيرمترقبه يا سازمان آتش نشاني تماس بگيريد

ب) آمادگي هاي مورد نياز براي هركدام از حوادث را پرس و جو كنيد

ج) در مورد علائم و روش هاي هشدار اين سازمان ها "اگر وجود داشته باشد" سئوال كنيد و از اينكه پس از شنيدن اين علائم چه بايد كرد نيز بپرسيد

د) در مورد برنامه مقابله با حوادث در محل كار خود و يا مدرسه، كودكستان و يا هر جايي كه خانواده تان به سر مي‌برند سئوال كنيد.

 

2 ـ  يك برنامه حادثه درست كنيد

الف) با خانواده خود بحث كنيد كه چرا نياز به تهيه اين برنامه داريد

خطر آتش سوزي، تغييرات شديد آب و هوايي و زلزله را براي كودكانتان توضيح دهيد. برنامه تان به گونه اي باشد كه در آن مسئوليت ها و كارها تقسيم شده باشد

ب) بلايايي را كه بيشترين احتمال وقوع را دارند به بحث بگذاريد و توضيح دهيد كه در هر مورد چه بايد كرد

ج) 2 مكان را براي ملاقات پس از حادثه انتخاب كنيد:

1ـ بلافاصله بيرون خانه پس از اورژانس هاي ناگهاني مثل آتش سوزي

2ـ خارج از محيط منزل در صورتي كه امكان بازگشت به خانه وجود نداشته باشند "مثلا منزل مادر بزرگ". تلفن و آدرس اين محل را همه اعضاي خانواده بايد داشته باشند

د) از يكي از آشنايان خود "ترجيحا دور از محله خود" بخواهيد كه نقش نقطه تماس خانواده شما را بپذيرد. اعضاي خانواده بايد با وي تماس بگيرند و اطلاع بدهند كه كجا هستند

ه) روشن سازيد كه هنگام تخليه منزل هركس چه بايد بكند.

3 ـ  چك ليست زير را تكميل كنيد

الف) تلفن هاي تماس اورژانس را به شكل مكتوب داشته باشيد

ب) به كودكان خود طرز تماس با 110 ، 125 و نحوه درخواست كمك را آموزش دهيد

ج) به تمام اعضاي خانواده نشان دهيد كه چگونه و كي آب، گاز و برق را قطع كنند

د) وضعيت بيمه خود، خانواده و منزلتان را چك كنيد

ه) به اعضاي خانواده نحوه استفاده و محل نگهداري از كپسول آتش نشاني را بياموزيد

و) در همه جاي خانه از گيرنده هاي حساس به دود استفاده كنيد بويژه در محل اتاق خواب ها

ز) يك مجموعه كمكي حادثه را فراهم كنيد

ح) بهترين راه براي گريز از منزل را در مواقع اورژانس شناسايي كنيد

ط) در كلاس هاي كمك هاي اوليه و احياء قلبي ـ ريوي شركت كنيد

ي) نقاط امن براي هر نوع حادثه را در منزل مشخص كنيد.

 

4 ـ  برنامه خود را تمرين كنيد

الف) هر 6 ماه از كودكان خود آزمون بگيريد و ماهانه حس گرهاي دود منزل را چك كنيد

ب) تمرين تخليه در موقع آتش و اورژانس را انجام دهيد

ج) منابع آب ذخيره شده را هر 3 ماه و غذاهاي ذخيره شده را هر 6 ماه جايگزين سازيد

د) كپسول هاي اِطفاء حريق را مطابق دستورالعمل سازنده دوباره شارژ كنيد.

   كمك به همسايه ها

همكاري با همسايه ها مي‌تواند مال و جانتان را نجات بخشد. با همسايه ها در طراحي نقشه اي براي كمك به يكديگر تا رسيدن كمك به هنگام حادثه شركت كنيد. مهارت اختصاصي همسايه هايتان را "مثلا پزشكي يا فنّي" شناسايي كنيد و بدانيد كه كداميك از همسايه ها ناتوانند و به كمك ويژه احتياج دارند.

رفع خطرات در منزل

حين يك حادثه، اشياء معمولي در خانه مي‌توانند موجب آسيب و جراحت شوند. هر چيزي بتواند حركت كند، بيافتد، بشكند و موجب آتش سوزي شود يك خطر خانگي محسوب مي‌شود. مثلا يك كتري برقي يا يك كتابخانه. خانه خود را حداقل سالي يك بار از اين نظر بررسي نموده و لوازم خطرناك احتمالي را ثابت كنيد.

به هنگام وقوع بلايا چه بايد كرد؟

 

الف) اگر وقت كافي داريد

1ـ آب، برق و گاز را ببنديد

2ـ پيغامي بگذاريد كه كجا مي‌رويد

3ـ به راديو گوش دهيد

4ـ لباس مناسب برداريد

5ـ درب منزل را قفل كنيد

6ـ از راه هاي مطمئن و وسايل پيشنهادي مسئولين استفاده كنيد و ميانبر نزنيد

 

ب) اگر سانحه به شما آسيب رسانده است

1ـ خونسردي خود را حفظ نموده و مطابق نقشه خود عمل كنيد

2ـ آسيب ها را بررسي كنيد

3ـ كمك هاي اوّليه را فراهم نموده و به افراد شديدا آسيب ديده كمك كنيد

4ـ براي دريافت اخبار و دستورات به راديوي باطري دار خود گوش دهيد

5ـ آسيب هاي منزل را چك كنيد

الف) از چراغ قوه استفاده كنيد و در صورت مشكوك نبودن از كبريت يا كليدهاي برق استفاده كنيد

ب) بدنبال استشمام بوي گاز باشيد بويژه در نزديك اجاق گاز و در صورت استشمام آن سريعا شير اصلي را ببنديد، پنجره ها را باز كنيد و همه را از خانه بيرون كنيد اين كار را براي تجهيزات مشابه انجام دهيد

ج) از داشتن مقادير كافي آب اطمينان حاصل كنيد

د) از خطوط آسيب ديده برق دوري كنيد

مجموعه كمكي حادثه براي خانواده (Family Disaster Supplies Kit)

حادثه هر زمان و هر جا مي‌تواند رخ دهد و وقتي اين اتفاق بيفتد ممكن است وقت كافي براي واكنش مناسب نداشته باشيد. آب، برق، گاز و تلفن براي روزها قطع مي‌شود. مامورين امداد معمولا بعد از حادثه در صحنه حضور مي‌يابند. اما مسلما بلافاصله به همه افراد نمي‌رسند. آيا خانواده شما آمادگي لازم براي مقابله با چنين شرايطي را دارد؟ يكي از راه هاي آمادگي براي مقابله تهيه مجموعه كمكي حادثه است.

شش جزء اساسي وجود دارد كه شما بايد اقدام به ذخيره سازي آنها بكنيد: آب ، غذا، كمك هاي اوليه، لباس و پوشش هاي خواب، وسايل و لوازم اورژانسي و موارد ويژه :

آب: آب را در ظروف پلاستيكي نظير بطري هاي پلاستيكي آب نگاه داريد از ظروفي كه اوراق يا شكسته مي‌شوند نظير كارتن هاي شير يا بطري هاي شيشه اي استفاده نكنيد يك فرد با فعاليت طبيعي نياز به نوشيدن حداقل 2 ليتر آب در روز دارد. هواي گرم و فعاليت فيزيكي مي‌تواند اين مقدار را به 2 برابر افزايش دهد. كودكان، مادران شيرده و بيماران احتمالا به مقادير بيشتري نياز دارند به ازاي هر نفر 4 ليتر آب ذخيره كنيد. به طوري كه براي 3 روز آب ذخيره داشته باشيد. قابل توصيه است كه هر 3 ماه يك بار آب را تعويض كنيد

غذا: حداقل به اندازه 3 روز غذاي فاسد نشدني در منزل نگاه داري كنيد. غذاهايي را انتخاب كنيد كه نياز به يخ زدن، آماده كردن، ريختن و همچنين آب نداشته باشد "يا كمي آب داشته باشد" . غذاهايي را انتخاب كنيد كه سبك و فشرده باشند نظير گوشت، ميوه و سبزي هاي كنسرو شده.

جعبه كمك هاي اوليه

براي منزل و خودروي خود جعبه كمك هاي اوّليه جداگانه آماده كنيد. اين جعبه ها بايد شامل اين موارد باشند:

1 ـ  باندهاي پانسمان با چسب در اندازه هاي مختلف

2 ـ  سنجاق هاي قفلي جهت اتصال وسايل پوشاننده

3 ـ  مواد تميز كننده مثل صابون

4 ـ  دستكش هاي لاتكس (2 جفت)

5 ـ  گاز استريل 2 اينچي (4 تا 6 عدد)

6 ـ  گاز استريل 4 اينچي (4 تا 6 عدد)

7 ـ  باندهاي 3 گوش (3 عدد)

8 ـ  داروهايي كه نسخه نياز ندارد: آسپيرين يا ساير ضددردهاي غيرآسپريني ، داروهاي ضداسهال ـ ضداسيد

9 ـ  قيچي، سرسوزن، موچين، حوله

10 ـ  آنتي سپتيك، ترمومتر

11 ـ  نرم كننده مثل وازلين

لوازم و تجهيزات

1 ـ لوازم صرف غذا و ظروف پلاستيكي

2 ـ كتابچه آمادگي شرايط اورژانس

3 ـ راديوي باطري دار با باطري هاي اضافي

4 ـ چراغ قوه و باطري اضافي

5 ـ پول نقد يا چك پول

6 ـ در بازكن غيربرقي و يك چاقوي كاربردي

7 ـ كپسول آتش نشاني در اندازه كوچك

8 ـ  انبردست، آچار بستن شير گاز و آب

9 ـ طناب

10 ـ قطب نما

11 ـ كبريت در محافظ ضد آب

12 ـ فريل آلومينيوم

13 ـ كاغذ و مداد

14 ـ سوزن و تيغ

15 ـ سوت

16 ـ نقشه منطقه

17 ـ لوازم بهداشت شخصي

18 ـ ضدعفوني كننده ها

19 ـ كلر خانگي براي آب

20 ـ يك دست لباس كامل مناسب

21 ـ براي شيرخواران

ـ شير خشك

ـ  پوشك

ـ شيشه

ـ داروها

22 ـ براي بزرگسالان

ـ داروهاي قلبي و فشارخون بالا

ـ ساير داروهاي تجويزي

23 ـ مدارك مهم خانواده

در كيسه هاي ضد آب:

ـ شناسنامه، پاسپورت، كارت هاي اعتباري، كارت واكسن

ـ اسناد و مدارك منزل و ساير اسناد مهم

·        اين مجموعه را در جايي قرار دهيد كه همه خانواده به آن دسترسي داشته باشند

·        نمونه كوچك تري از اين مجموعه را در ماشين خود قرار دهيد

·        سالي يك بار در مورد محتويات ضروري مجموعه تجديد نظر كنيد

·        اجناس تعويضي مثل باطري ها و داروها را قبل از مدت انقضاء جايگزين كنيد.

   تامين آب در شرايط اورژانس

دسترسي به مقادير كافي آب در مواقع اورژانس از اولويت بالايي برخوردار است. اگر از نظر آب مشكل وجود دارد هيچ گاه آن را جيره بندي نكنيد، به اندازه نياز روزانه خود مصرف كنيد و براي فرداي خود در جستجوي منابع آب باشيد. شما مي‌توانيد با كاهش فعاليت بدني و سرد كردن محيط، مصرف آب را به حداقل برسانيد.

 

ـ  منابع پنهاني آب در خانه

·        در صوت كمبود دسترسي به منابع آب تميز، شما مي‌توانيد از آب ديگ شوفاژخانه، آب موجود در لوله ها و آب قطعات يخ استفاده كنيد. به عنوان آخرين منبع استفاده از آب موجود در فلاش تانك دستشويي ها توصيه مي‌شود.

·        اگر گزارشي از آلودگي آب ارسالي به لوله ها در اثر شكستگي و نشت شنيديد شير فلكه اصلي آب منزل را ببنديد.

سه راه براي بهداشتي كردن آب

اصولا هر آبي كه در بهداشتي بودن آن اطمينان نداريد بايد پاكيزه و قابل مصرف گردد. راه هاي زيادي براي خالص كردن آب وجود دارد كه هيچ يك كامل نيستند و اغلب بهترين راه، تركيبي از آنهاست. بخاطر داشته باشيد كه قبل از خالص كردن اجازه بدهيد ذرّات معلق موجود در آب رسوب كند.

1ـ جوشاندن: مطمئن ترين راه است. آب را به مدت 5-3 دقيقه بجوشانيد. براي ايجاد طعم بهتر براي آب آن را بين دو ظرف تميز مرتبا جابجا كنيد تا از طريق اكسيژن دهي طعم بد آب جوشيده از بين برود.

2ـ ضدعفوني كردن: تنها و تنها از مايع بليچ خانگي يا 25/5 درصد هيپوكلريت سديم استفاده كنيد. براي هر گالن 4 ليتري 16 قطره بريزيد و 30 دقيقه صبر كنيد. چنانچه هنگام مصرف، بوي خاصي از اين ماده را استشمام نكرديد مقدار قبلي را تكرار كنيد و مجددا 15 دقيقه صبر كنيد.

3ـ تقطير: ظرفي را به شكل نيمه از آب پر كنيد در آن را به شكل وارونه روي آن قرار دهيد و ظرف ديگري را به دستگيره در آن آويزان كنيد و آب رابه مدت 20 دقيقه بجوشانيد. به اين ترتيب در ظرف دوم آب سالم تقطير شده خواهيد داشت.

5 ) پژوهش در سوانح

زمينه هاي پژوهشي در مورد بلايا را به موارد زير، مي‌توان تقسيم كرد:

1ـ مهندسي زلزله شهري

2ـ مهندسي باد

3ـ پيشگيري از بلايا در مهندسي ساختمان

4ـ امنيت حمل و نقل شهري

5ـ مديريت پس از سوانح

6ـ طراحي ماشين آلات پيشرفته براي عمليات نجات

7ـ طراحي نظام مراقبت و پژوهش هاي از پيش آماده در مورد رابطه متغيرها و مرگ و مير و جراحات پس از سوانح.

منابع