ارزشيابي نقادانه و بهداشت عمومي مبتني بر شواهد

Critical appraisal and evidence based public health

 

 

دكتر محسن رضائيان

دانشگاه علوم پزشكي رفسنجان، دانشكده پزشكي، گروه پزشكي اجتماعي

اهداف درس

واژگان كليدي

بهداشت عمومي، مبتني بر شواهد، ارزشيابي

مقدمه

با رشد روزافزون دانش بشري و در نتيجه، افزايش در شماره مجلاتي كه به درج مقالات مرتبط با علوم بهداشتي در سرتاسر پهنه اين كره خاكي مي‌پردازند، روز به روز بر تعداد مقالات منتشر شده در زمينه بهداشت عمومي افزوده مي‌شود. برآورد شده است كه در سال هاي پاياني هزاره گذشته ميلادي بيش از ده ميليون مقاله در رشته هاي گوناگون مرتبط با سلامت انسان به رشته تحرير درآمده است. بنابراين، ضروري است كه با انتخاب هاي آگاهانه به مطالعه نقادانه مقالات مهم مربوط به حرفه يا موضوع مورد علاقه خود بپردازيم. امروزه ديگر نه فرصتي براي مطالعه تمامي مقالات منتشر شده داريم و نه دليلي براي پذيرش بي‌چون و چراي نتايج ارائه شده توسط آنها. از همين رو براي آنكه بتوان از مطالعه مقالات چاپ شده در نشريات بهداشتي بيشترين بهره را در زندگي حرفه اي خود ببريم مي‌بايد با شيوه ارزشيابي نقادانه Critical Appraisal مقالات آشنا گرديم. فن ارزشيابي نقادانه كه در سال هاي پاياني هزاره گذشته ميلادي مطرح گرديد، شيوه نويني در ارزيابي نتايج يك مطالعه انجام شده مي‌باشد. اين شيوه نوين چنان در مدتي كوتاه جاي خود را در علوم بهداشتي باز نموده است كه امروزه سرفصلي مجزا به آموزش اين مهارت در ميان دروس اغلب دانشكده هاي علوم بهداشتي و ازجمله دانشكده هاي بهداشت، پزشكي، داروسازي، پرستاري و مامايي و ...، اختصاص داده شده است. رشد روزافزون در چاپ و انتشار مقالات و كتبي كه به آموزش شيوه ارزشيابي نقادانه نيز پرداخته اند، دليل ديگري بر اهميت آن مي‌باشد. همچنين، در طي سال هاي اخير، مقالات پژوهشي بسيار زيادي نيز در باره چگونگي آموزش اين شيوه براي متخصصين حرف مختلف به رشته تحرير درآمده است. حتي برخي از نظام هاي مراقبت هاي بهداشتي در دنيا، سرمايه گذاري هايي را جهت استفاده از شيوه ارزشيابي نقادانه در برنامه مراقبت هاي خود انجام داده اند. مجموعه عوامل پيش‌گفته سبب مي‌گردد كه متخصّ